انتخاب تاریخ:   /  /   
<stylestyle ویژه‌نامه بی‌قانون منتشر شد آسیاتک قانون بچه‌ها نیشخط پایگاه جامع اطلاع رسانی صنعت فولاد ایران خبرخوان فارسی
اقتصاد
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
سیاست ما تثبیت نرخ ارز نیست
تصمیم‌گیری درباره قیمت نان، بعد از ماه رمضان
تاکید وزیر صنعت به پرداخت دستمزد معوق کارگران هپکو
سامانه‌ای برای تعیین قیمت مسکن
افزایش قیمت نفت با کاهش تنش ها میان آمریکا و چین
ایران آماده تامین گاز بصره شد
سکه دوباره ۲ میلیونی شد
احتمال خاموشی در تهران و ۴ استان بزرگ کشور
احتمال جیره‌بندی آب در بسیاری از استان‌ها
ترکان ، جوانان ، امید
دلار تک نرخی گران شد
جزئیات مصوبه دولت درباره وام 50 میلیونی
جزئیات اقدامات اضطراری برای مهار تنش آبی
حریق پتروشیمی بندرامام مهار شد
خبرهای ضد و نقیض از آزاد سازی سهام عدالت
چراغ سبز مجلس به افزایش قیمت خودرو
نرخ میوه کاهش یافت
کاهش عوارض خروج از کشور برای برخی دانشجویان
اینجا از حقوق مصرف کننده دفاعی نمی شود
سایه خاموشی بر سر کشور
کدام عوامل در نوسانات اخیر شاخص بورس موثر بودند؟
خبرخوش براي سپرده گذاران ميلياردي موسسات اعتباري
تسویه بدهی بیمه تکمیلی بازنشستگان
نرخ تمامی انواع ارز امروز ثابت ماند
ماجرای حقی همگانی و بلاتکلیفی ۶ میلیون فاقد بیمه
زوجین ۲ بار می‎توانند وام مسکن بگیرند
دولت را تقدیس نمی‌کنیم
۳ عامل التهاب اخیر ارز از نگاه سیف
راهکار مهار فنر قیمت خانه های کلنگی چیست؟
پیشنهاد نرخ‌های جدید مرغ به سازمان حمایت
کارمزدهای جدید به بانک‌ها آمد
نرخ رسمی ارزها ثابت ماند +جدول
قانونی که نفت را ۹۰ دلار می‌کند
تصمیم جدید ارزی دولت درراه است
استارت توزیع لوازم کاهنده مصرف آب زده شد
وعده خودروسازها برای آغاز نوسازی تاکسی‌ها
بازگشت خندان دل به پست سابق خود
آخرین فرصت ثبت‌نام آزمون استخدامی
آخرین خبرها از لایحه آزادسازی سهام عدالت
خط و نشان آخوندی برای روسای سازمان‌های نظام مهندسی
بی‌ثباتی قیمت کالاها در ماه رمضان
پرونده تلخ‌ترین سانحه ریلی کشور به کجا رسید؟
نرخ انواع آش و حلیم در ماه رمضان
کارخانه‎داری که وزیر اقتصاد را به فکر فرو برد
تاثیر نوسانات ارزی بر قیمت کالاها
مسکن در تهران ۳۳ درصد گران شد
رانت جلوی کسب و کار بخش‌خصوصی را گرفته است
«نان‌خورهای بودجه‌ای» دست دولت را بسته‌اند
این خودروها از کجا می آیند؟
سکه نزولی شد
بیشتر
کد خبر: 18336 | تاریخ : ۱۳۹۵/۱۰/۱۴ - 12:36

ترکمنستان یا ترکمانچای؟

قرارداد خرید گاز با شرایط قبلی به مدت 5 سال تمدید گردید اما تنها 48 ساعت پس از آن جریان گاز مجددا از سوی شمال قطع شد

قانون-نیمه نخست سال 2009 میلادی (زمستان 86 و بهار 87) زمانی بود که دولت نهم در سال پایانی خود قیمت خرید گاز از ترکمنستان را 360 دلار تعیین کرد، رقمی که 9 برابر قرداد نخستین و تقریبا به دو برابر حجم ابتدایی بود.

به گزارش قانون به نقل از عصرایران، سال 1374 (1995) سالی بود که اتحاد جماهیر شوروی تکه‌تکه به آسیا و اروپا می‌ریخت و هر کدام از تکه‌ها با غنیمتی که از این کشور پهناور برداشته بودند، در بازارهای جهانی دست به معاملاتی می‌زدند. سهم ترکمنستان در آسیای صغیر نیز منابع گازی بود. ایران که به‌تازگی زخم‌های جنگ هشت‌ساله را یکی‌یکی درمان می‌کرد، برای تسریع در گاز‌رسانی به مناطق شمالی خود مذاکراتی برای خرید سوخت از این کشور را آغاز کرد.


مذاکرات با ترکمنستان در نهایت به قراردادی منجر شد که براساس آن این کشور متعهد شد برای مدت 25 سال، سالانه 8 میلیارد متر مکعب گاز با قیمت ثابت هر هزارمتر مکعب 42 دلار به ایران ارسال کند. کارهای پیش‌زمینه اجرایی این قرارداد از جمله اتصال خط لوله و نظام‌های نظارتی و ثبت بین‌المللی آن تا سال 1376 به‌طول انجامید و از آن زمان جریان گاز ترکمن‌ها، شعله‌های شمال ایران را روشن کرد.

تا سال 1385 اجرای قرارداد به غیر مشکلات فنی گاه و بی‌گاه که در این پروژه‌ها طبیعی و محاسبه شده هستند، مسئله خاصی پیش نیامد و روند صادرات به‌تدریج به 6 میلیارد متر مکعب و بالاتر از آن رسید اما در سال 1385 (2006) و در زمان دولت نهم به ریاست محمود احمدی‌نژاد دولت عشق‌اباد ناگهان با قطع جریان گاز، خواستار پرداخت قیمتی بیشتر از توافق انجام شده برای گاز شد.

در آن زمان قیمت نفت خام در بازارهای جهانی رو به رشد بود و سقف 60 دلار را پشت‌سر گذاشته بود از این رو تقاضا برای گاز به‌عنوان منبعی ارزان‌تر نیز افزایش یافته بود اما قرارداد گازی ایران و ترکمنستان تصریح می‌کرد که قیمت گاز دریافتی و حجم سالانه آن برای مدت 25 سال ثابت است. دولت وقت ایران بدون استراتژی مشخص و با اتلاف وقت، مذاکرات ناپیوسته‌ای را آغاز کرد اما از آنجا که پشتوانه فنی‌ای برای مذاکرات وجود نداشت، در آغاز فصل سرما ایران نه‌تنها پذیرفت که قیمت گاز خریداری شده را بر مبنای هر هزار مترمکعب 75 دلار پرداخت کند بلکه حجم گاز خریداری شده با قیمت جدید از سال 2008 را سالانه 14 میلیارد مترمکعب تعیین کرد. این سیاست که هم افزایش قیمت را پذیرفت و هم سفارش را بیشتر کرد، طمع طرف ترکمن را بیش از پیش به دلارهای نفتی ایران  افزایش داد.

براساس اعلام‌های دولت وقت ایران، قرارداد خریدگاز و الحاقیه آن به مدت سه‌سال میان دو کشور با قیمت و رویه ثابت به تصویب رسید اما این الحاقیه نیز مانع از آن نشد که روز هشتم دی‌ماه 1386 شیرهای گاز ترکمنستان دوباره بسته شود. این‌بار نیز علت قطع گاز مشکلات فنی و تعمیرات عنوان شده بود.

سرمای شدید و کم‌سابقه زمستان 86 در شمال ایران جان چند شهروند ایرانی را گرفت. دور تازه‌آی از مذاکرات آغاز شد و نتیجه این مذاکرات این شد که قیمت گاز صادراتی به ایران برای شش ماه نخست سال 2008 به ازای هر مترمکعب 130 دلار و در شش‌ماه دوم سال 2008 به قیمت 140 دلار محاسبه شود. این افزایش قیمت‌ها که به بهانه الحاقیه انجام می‌شد نهایتا در دور دهم مذاکرات و در آبان ماه 1386 (نوامبر 2008) به‌پایان رسید و دولت احمدی‌نژاد که دیگر درآمدهای نفتی‌اش برای مجلس مشخص نبود اعلام کرد که به فرمول نهایی تعیین قیمت گاز با ترکمنستان رسیده و ازاین پس بر این مبنا به این کشور پرداخت خواهد شد.

نیمه نخست سال 2009 میلادی (زمستان 86 و بهار 87) زمانی بود که دولت نهم در سال پایانی خود قیمت خرید گاز از ترکمنستان را 360 دلار تعیین کرد، رقمی که 9 برابر قرداد نخستین و تقریبا به دو برابر حجم ابتدایی بود.

آغاز سال‌های بحران اقتصادی جهانی با شعارهای دولت ایران مبنی بر بی‌اثر بودن بحران اقتصاد جهانی بر کشور همراه بود اما در نهایت مشخص شد که دولت وقت ایران با نادیده گرفتن اصول بدیهی اقتصاد و دیپلماسی، سعی در فرار از واقعیات دارد و این فرار را در پناه دلارهای کلان نفتی انجام داده است.

با آغاز تحریم‌های غربی علیه اقتصاد ایران و افول قیمت نفت در بازارهای جهانی، ایران از پرداخت هزینه گاز ترکمنستان باز ماند و همین مسئله به انباشت گاه و بی‌گاه بدهی در حساب‌های ارائه شده از سوی عشق‌آباد انجامید. دولت ترکمنستان که تا به اینجا هرچه خواسته بود ، چیزی بیشتر هم دریافت کرده بود، برای محاسبه قیمت گاز ارسال شده در سال‌های 86 و 87 نیز قیمت 360 دلار را مبنا قرار داد و مدعی طلب نزدیک به 2 میلیارد دلار از ایران شد.

طی سال‌های بعدی، دولت دهم تلاش کرد با پرداخت‌های آنچنانی از محل حساب‌های شخصی که برای مقابله با تحریم‌ها در اختیار افراد حقیقی قرار گرفته بود، جریان گاز را برقرار نگه‌دارد. رستم قاسمی، وزیر نفت وقت ایران در سفر به ترکمنستان در دیداری که در تاریخ 8 آذر 91 با رئیس جمهوری این کشور داشت، ابراز امیدواری کرد به‌زودی تراز تجاری میان دو کشور به 10 میلیارد دلار در سال افزایش یابد اما این پرداخت‌ها در شرایطی انجام می‌شد که پروژه های تولید گاز در پارس جنوبی (عسلویه) مدت‌ها بود به دلیل نبود سرمایه‌گذار به حالت تعلیق درآمده بودند.

با روی کار آمدن دولت بازدهم و وزارت بیژن نامدار زنگنه، روند مذاکرات با ترکمنستان تغییر کرد. با نزدیک شدن به زمستان 1395،طرف ترکمن مجددا بحث مطالبات 86 و 87 را مطرح و درخواست تعیین تکلیف قیمت گاز شد. این‌بار این‌سوی میز در شرایط دیگری قرار داشت، افتتاح چندین فاز در پارس جنوبی طی 3 سال اخیر، تولید گاز ایران را با افزایش چشمگیری روبرو کرده بود و ایران عملا نیازی به گاز وارداتی از ترکمنستان نداشت لذا تیم مذاکره کننده ایران زمانی که پافشاری طرف مقابل بر خواسته‌های میلیارد دلاری و نامشروع را دید، به فرمان وزیر نفت از میز مذاکرات خداحافظی و عازم تهران شد. عشق‌آباد که بازی همیشه برد قبلی را باخته می‌دید، طی تماس تلفنی نمایندگان ایران را از راه فرودگاه به محله مذاکرات فراخواند و با شرایط ایران موافقت کرد. در اعلامی که 10 دی‌ماه 95 از سوی دوکشور انجام شد، قرارداد خرید گاز با شرایط قبلی به مدت 5 سال تمدید گردید اما تنها 48 ساعت پس از آن جریان گاز مجددا از سوی شمال قطع شد.

برخی ناظران علت این رویه را تاکتیک ترکمن‌ها برای غافلگیری ایران ذکر کرده اند. آنها با این حساب که وزارت نفت ایران به دنبال توافق، تمهیدات جایگزین‌کردن گاز را از دستور خارج می‌کند و قطع ناگهانی این وزارت را دچار مشکل خواهد کرد، دست به این اقدام زده‌اند اما وزارت نفت با اجرای طرح وضعیت خاص و قطع گاز مصرف‌کننده‌های بزرگ مانند نیروگاه‌ها، در شمال  کشور، تاکنون موفق به تأمین گاز خانگی سه استان شمالی شده است. پرسش مهم این است که چرا این کار طی 10 سال قبل انجام نشده بود و این‌که اگر این زمستان از سر ایران بگذرد، ترکمنستان مطالبه و گازش را چه خواهد کرد؟
 

عضویت در کانال تلگرام قانون

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.