انتخاب تاریخ:   /  /   
نیلوفر آبی نیشخط تلگرام قانون پایگاه جامع اطلاع رسانی صنعت فولاد ایران خبرخوان فارسی
کد خبر: 18380 | تاریخ : ۱۳۹۵/۱۰/۱۴ - 15:54
ادبيات كودك، محصور در دايره مميزي‌ها
«فرمهر منجزي » در گفت‌و‌گو با «قانون بچه‌ها»

ادبيات كودك، محصور در دايره مميزي‌ها

قانون- معصومه ديودار

فرمهر منجزی متولد سال ۱۳۳۹ و دانش‌آموخته‌ رشته اقتصاد در دانشگاه تهران است. وی به علت علاقه به کار ترجمه و نویسندگی پس از فراغت از تحصیل، در رشته‌های روزنامه‌نگاری، ترجمه و ویرایش دوره‌‌هایی گذراند وکار روزنامه‌نگاری را از سال ۱۳۶۹ در روزنامه‌ اطلاعات و ماهنامه ادبستان فرهنگ وهنر آغاز کرد. او مدتی نیز مسئولیت صفحه‌ کودک روزنامه‌ اطلاعات بین‌الملل را به عهده داشت. اولین ترجمه‌ها، مصاحبه‌ها و مقاله‌های او از سال ۱۳۶۹ در مجله ادبستان فرهنگ و هنر چاپ شد. وی هم‌چنین از همان سال به شورای کتاب کودک پیوست و دوره‌ آشنایی با ادبیات کودک را گذراند و همکاری خود را با گروه بررسی کتاب‌های پیش دبستان آغاز کرد.

درحال حاضر یکی از مهم‌ترین فعالیت‌هایتان در کانون توسعه فرهنگی کودکان است. درخصوص این کانون توضیح دهید.

کانون توسعه فرهنگی کودکان با هدف بالا بردن سطح دانش عمومی، اعتلا و گسترش فرهنگ و هنر و اخلاق دینی برای کودکان، به ویژه کودکان نقاط محروم کشور تاسیس شده است. از آنجا که هیچ جنبه ای از زندگی بدون آموختن فرهنگ مربوط به آن و البته از دوران کودکی، نمی‌تواند به کمال رسد، کانون توسعه فرهنگی کودکان با همراهی و همکاری دوستداران کودکان و با استفاده از تخصص‌ها و تجربه‌های آنان در توسعه و پربار کردن جهات فرهنگی- اجتماعی زندگی کودکان سراسر کشور فعالیت می‌کند. این فعالیت ها را اعضاي داوطلب به عهده دارند و کلیه هزینه‌های این مؤسسه از راه کمک‌های افراد فرهنگ‌دوست و دوستدار کودکان تامین می‌شود.

با وجود آنکه کانون توسعه فرهنگی کودکان فعالیت‌های مختلفی دارد اما هدف اصلی آن تاسیس و تجهیز کتابخانه در روستاهای محروم و توسعه و ترویج فرهنگ کتابخوانی است. تاکنون 20 کتابخانه در 20 روستا تاسیس کرده‌ایم. کتابخانه‌ها از عناصر یک کتابخانه واقعی برخوردار هستند مانند اتاق مخزن، اتاق بازی، اتاق دیداری و شنیداری و اتاق مطالعه. هر کتابخانه یک کتابدار و یک کمک کتابداردارد که آموزش‌های تخصصی کتابداری دیده‌اند.

در کدام روستاهای محروم کتابخانه تاسیس کرده‌اید؟

به طور مثال می‌توانم به روستای خُنگ دراستان خراسان جنوبی، دارالشفا فاطمه زهرا (س) در بیرجند، روستای اورامان تخت در کردستان ، روستای آبادان در سیستان و بلوچستان، روستای بفروییه در یزد و فهرج در کرمان اشاره کنم.

با توجه به تنوع منطقه‌ای و جغرافیایی ایران که در بر‌گیرنده فرهنگ‌ها و آداب و رسوم مختلف است، چه ملاک‌هایی برای انتخاب کتاب‌ها در نظر می‌گیرید؟

در انتخاب کتاب‌ها اصول کارشناسی مد نظر قرار می‌گیرد و هر کتابی برای کتابخانه‌ها انتخاب نمی‌شود. کارشناسان دوره‌های مختلفی برای انتخاب کتاب‌ها گذرانده‌اند. در این میان نیازهای روستا نیز در نظر گرفته می‌شود. به طور مثال در روستایی که زبان دوم آن‌ها فارسی است، با کتاب‌های ترجمه ارتباط بر قرار نمی‌کنند. از این رو باید محیط در نظر گرفته شود و بر اساس نیاز آن کتاب‌ها انتخاب شود. در عین حال اعضا و کتابدار نیز می‌توانند کتاب‌های مورد نظر خود را درخواست دهند.

در این میان تنها کودکان و نوجوانان مخاطب کتابخانه‌های ما نیستند بلکه معتقد هستیم والدین و معلم‌ها نیز باید آموزش ببینند تا بتوانند این آموزش را به کودکان و نوجوانان منتقل کنند. البته هدف اصلی ما گرایش کودکان به کتابخوانی است چراکه باید عادت به خواندن و نوشتن و درک آن و ترویج کتابخوانی را در کودکان نهادینه کرد. در این میان بر آموزش تاکید داریم.

این آموزش‌ها شامل چه بخش هایی می‌شود؟

کارگاه‌های مختلف از بازی و کاردستی گرفته تا رفتار بدون خشونت، صلح، محیط زیست، خاطره و گزارش نویسی، آشنایی با کتابخانه، آشنایی با کتاب‌های مرجع و استفاده از آن ها ، کتابخوانی جمعی و گفت و گو درباره کتاب و ... برگزار می‌کنیم. بنابر شرایط هر منطقه از کارشناسان متخصص برای برگزاری کارگاه در کتابخانه‌ها دعوت می‌کنیم.

شنیده‌ایم در شهرهای مختلف کارگاه‌هایی برای آموزش مربیان مروج کتابخوانی برگزار کرده‌اید، می‌شود در این باره توضیحی بدهید؟

طرح باشگاه‌های کتابخوانی را با همکاری دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی کتابخوانی معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان‌های غیر دولتی برگزار کرده‌ایم . در این طرح کانون توسعه فرهنگی کودکان نماینده سازمان‌های غیر دولتی و مجری طرح بود. ایده و اجرای این طرح بعد از برگزاری دو دوره جشنواره مروجان کتابخوانی ، پیدا شد و طرح اولیه از شهر نیشابود آمد که سال گذشته پایتخت کتاب ایران بود. برای اجرای این طرح ابتدا نمایندگانی از سازمان‌های غیر دولتی مرتبط با کتاب و کتابخوانی در کارگاهی آموزشی شرکت کردند و سپس این مربیان راهی شهرهای مختلف شدند و معلمان، مدیران مدارس و مهدکودک‌ها، کتابداران کتابخانه‌های عمومی و مساجد و علاقه مندان به تشکیل باشگاه‌های کتابخوانی را آموزش دادند.

استقبال کودکان و نوجوانان از کتابخانه‌ها و باشگاه‌های کتابخوانی چگونه است؟تعداد اعضا چند نفر است؟

استقبال از کتابخانه‌های روستایی بسیار خوب است. مثلا کتابخانه روستای بفروییه ، 950 عضو دارد. بقیه کتابخانه‌ها هم به همین ترتیب، 600عضو و 450 و 500. به هر حال این عددها نشان از استقبال از کتابخانه و علاقه‌مندی به کتاب است.

تعداد باشگاه‌ها در 18 شهری که این طرح اجرا شد تا کنون 1957 و تعداد اعضا حدود 23000 نفر است. می‌توان گفت استقبال خوب بوده و کودکان به کتابخوانی علاقه مند شده اند. به‌طوری که از شهرها و روستاهایی که معلم‌ها و مربیان‌شان در دوره آموزشی شرکت کرده‌اند و باشگاه‌هایشان را تشکیل داده‌اند، درخواست‌های زیادی برای کتاب می‌آید.

با توجه به آنکه دوره‌های مختلفی از جمله تربیت متوازن مالی و اجتماعی کودکان، کارگاه برنامه ریزی و مدیریت مشارکتی و کارگاه تفکر انتقادی و بسیاری کارگاه‌های دیگر در زمینه توانمند سازی کودکان و نوجوانان را پشت سر گذاشته‌اید، برایمان بگویید چگونه می‌توان در این حوزه کودکان را توانمند ساخت.

راستش پاسخ به این سوالتان کمی مشکل است. چون بیشتر این موارد به آموزش و پرورش برمی‌گردد. شما وقتی کتاب‌های درسی را نگاه می‌کنید و فعالیت‌های کودکان و نوجوانان را از پیش دبستان تا سال آخر دبیرستان دنبال می‌کنید، کمبودهای بسیاری در دروس عملی و رفتارها و روابط اجتماعی و روحیه مشارکت و همکاری می‌بینید. همه این موارد البته که باید از خانه شروع و در مدرسه تکمیل شود. شما در بین درس‌ها و فعالیت‌های کلاسی درسی نمی‌بینید که بچه‌ها را به همکاری و همدلی سوق دهد. نظام آموزشی ما وقتی برای پرسشگری و تفکر نمی‌گذارد. کودکان از زمانی که در مدرسه پا می‌گذارند وارد مسابقه ماراتنی می‌شوند که دوازده سال ادامه دارد. هر دانش‌آموز باید تمام وقت و انرژی‌اش را بگذارد که شاگرد اول شود، حفظ کند و متوجه آنچه مي‌خواند نشود. به هر حال در این باره می‌توان فراوان گفت. ولی در یک جمله مدارس ما بهتر است مهارت زندگی در جمع و روحیه مشارکت همکاری و پرسشگری را به کودکان بیاموزند.

یک دوره عضو هیئت مدیره شورای کتاب کودک بودید. از حال و هوای کتاب کودک برایمان بگویید. وضعیت ترجمه و تالیف در این حوزه چگونه است؟

از آنجایی که تنوع در ترجمه بیشتر است، مورد استقبال قرار می‌گیرد. باید توجه داشت که در ترجمه کتاب‌ها انتخاب می‌شوند و قطعا هنگام انتخاب سعی می‌شود بهترین‌ها انتخاب شود. در این میان در بخش تالیف کتاب کودک نیز با وجود آنکه تعداد نویسندگان محدودتر است شاهد آثار خوبی هستیم .

چه مشکلاتی در حوزه ترجمه و تالیف کتاب کودک و نوجوان وجود دارد؟

ممیزی‌های بسیاری شامل حال کتاب‌ها می‌شود و در برخی مواقع ایرادات باورنکردنی از کتاب کودک و نوجوان گرفته می‌شود. نویسندگان ما نمی‌توانند پرواز خیال داشته باشند و تفکر خود را آزادانه تصویر کنند. در این میان محدودیت‌های نگارشی بسیاری وجود دارد. این محدودیت‌ها از شخصیت‌پردازی گرفته تا کلمات را در بر می‌گیرد.

اگر وزارت فرهنگ و ارشاد در ممیزی آثار کار را سلیقه‌ای وسخت نکند قطعا شاهد آثار بهتری خواهیم بود. چراکه در حوزه ترجمه تقریبا با کتاب‌های روز دنیا همسو هستیم و مترجمان آگاهانه انتخاب می‌کنند.

عضویت در کانال تلگرام قانون

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.