انتخاب تاریخ:   /  /   
<stylestyle ویژه‌نامه بی‌قانون منتشر شد آسیاتک قانون بچه‌ها نیشخط پایگاه جامع اطلاع رسانی صنعت فولاد ایران
قانون بچه‌ها
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
درخواست انتشار روزنامه اي مثل «قانون بچه ها»
تصویرگران و توجه به دنیای کودکانه مخاطبان
پیگیر پرونده‌ معترضان به حجاب هستیم
قانون بچه ها/کودکان را با مخاطرات جامعه آشنا کنیم
قانون بچه ها/با قصه گویی به زبان مادری، در حفظ اصالت‌های‌مان بکوشیم
قانون بچه‌ها/د‌ستيابي به آرزوهای رنگی کود‌کان با کلاف‌های بافتنی
قانون بچه ها/کودک آزاری جنسی را جدی بگیریم
قانون بچه ها/در مدارس طبیعت، پرورش مقدم بر آموزش است
قانون بچه ها/تصورات کودکی داستان زندگی ما را تشکیل مي‌دهند
قانون بچه ها/عروسک «لیلی» میراثی از همنشینی والدین
قانون بچه ها/ تئاتر خياباني باعث کنجکاوی کودک می شود؟
قانون بچه ها/لباس مدارس با تنوع رنگی در راه است
قانون بچه ها/شاهنامه منبعي غني بر اي آموزش
وضعیت نشر کودک رو به افول است
قانون بچه ها/کشف ناشناخته‌ها از طریق یادگیری مشاهده‌ای
قانون بچه ها / اسپينرهاي شيطاني
قانون بچه ها/تئاتر می‌تواند به درک بهترکودک کمک کند
قانون بچه ها/ ماجراي آفتاب پرست
قانون بچه ها/اسپینر ، علاج استر س يا استر س زا؟
قانون بچه ها/نویسنده باید جلوتر از کودک حركت كند
قانون بچه ها/ترس و اثرات مخرب آن
قانون بچه ها/تئاتر، فرهنگ‌ساز است
قانون بچه ها/ من با يك لپ‌تاپ و قلم نوري «داگبين» را ساختم
قانون بچه ها/کاراکتر «دایی» از محیط‌زیست می‌گوید
قانون بچه ها/قهرمانان ما جهان را فتح مي‌كنند
قانون بچه ها/پايي در گذشته و نگاهي به امروز دارم
در مدارس طبيعت «فتيله فردا تعطيله» شنيده نمي‌شود
كمك به كودكان خياباني كمك به غرق شدن شان
قانون بچه ها/تعطيلاتي متفاوت راتجربه كنيد!
قانون بچه ها/تدریس با طعم املت
قانون بچه ها/كاهش اعتماد به نفس، با بازي‌هاي رايانه‌اي
قانون بچه ها/مي‌خواهم مايكل فلپس ايران شوم!
قانون بچه ها/ تئاتر خیابانی كودكان، بازی و زندگی
قانون بچه ها/من سردم بشه مي‌رم زير ماسه‌ها!
دنیا در چشم آن‌ها، خانه گِلی‌شان است
قانون بچه ها/تئاتر، هنر اندیشیدن است‌
قانون بچه ها/هيچ‌كس از من بزرگ‌تر نبوده، يادم بخير!
قانون بچه ها/ خرگوش بل گوش
قانون بچه ها/قتی شخصیت های شاهنامه طناز می شوند
قانون بچه ها/كودكان فهيم‌ترين مخاطبان زمانه‌
قانون بچه ها/چهار صبحانه متنوع و مقوی برای کودکان
بي قانون ها/کودکان را دست کم نگیریم
قانون بچه ها/خواهش مي‌كنم براي ما حرف درست نكنين!
قانون بچه ها/سوق به انحراف، با خط قرمز‌ها
شاهنامه، منبعي غني براي آموزش
قانون بچه ها/ترس
قانون بچه ها/چند نشان بيش فعالي
قانون بچه ها/شناخت كم دانش آموزان ازصنايع دستي
قانون بچه ها/ قصه، تجربه زیستی و تاریخ و تمدن هر قوم
قانون بچه ها/تولد يك پروانه
بیشتر
کد خبر: 23516 | تاریخ : ۱۳۹۵/۱۱/۲۰ - 23:45
«قانون بچه‌ها» در گفت‌و‌گو با افسانه احساني

قانون بچه ها/عروسک‌ها، موزه‌اي از فرهنگ بومی اقوام

همه ما خاطراتی از کودکی داریم که فراموش نشدنی هستند. دخترها در خلوت خود با خرده پارچه ها، نخ و کاموایی که در دسترسشان بود، عروسک می ساختند و از آن همانند کودک خود نگهداری می‌کردند و..

قانون-همه ما خاطراتی از کودکی داریم که فراموش نشدنی هستند. دخترها در خلوت خود با خرده پارچه ها، نخ و کاموایی که در دسترسشان بود، عروسک می ساختند و از آن همانند کودک خود نگهداری می‌کردند و پسرها هم با چوب و کاه و هر وسیله دیگری که در دسترس‌شان بود، اسب و مرکب می ساختند و با سواری گرفتن از آن بر دنیا می‌تاختند. این خاطرات در نسل امروز با ظهور موبایل و بازی های کامپیوتری کمرنگ و بی رمق شده است، اما قطعا والدین نمی توانند عروسک هایشان را فراموش کنند. عروسک هایی که همدم تنهایی و غم‌شان بود و در شادی ها همراهی‌شان می کرد. اقوام مختلف ایران و سایر سرزمین ها عروسک های خاص خود را دارند. هر قوم و عشیره‌ای با توجه به فرهنگ، آداب و رسوم و متریالی که در درسترس داشت، عروسک هایی خلق می کرد که به نوعی نمود روح او بود. اگر شاد بود، عروسک با لباس رنگ شاد می‌درخشید و اگر ناراحت بود، این غم در عروسک ظهور می کرد. افسانه احسانی، از جمله فعالان احیای عروسک های بومی است که طی سال‌های گذشته موفق شده است با آموزش و فرهنگ‌سازی در جوامع بومی، آن‌ها را مجاب کند تا به ساخت عروسک های بومی بپردازند تا آیین گذشتگان را احیا کند. «قانون بچه ها» با او به گفت و گو نشست.

هر زمان نام عروسک به میان می‌آید، به یاد عروسک های دوران کودکی مان می‌افتیم. اما زمانی که می شنویم عروسک‌ها نشان دهنده میراث فرهنگی غیر ملموس ما هستند كه در شکل مادی عروسک هویت خودش را پیدا می کند و از دیگر سو، خبرها از ثبت ملی عروسک های بومی خراسان جنوبی و دختولوک قشم حکایت می کنند، آن‌ها هویتی دیگر در ذهن ما پیدا می کنند و از اسباب بازی به میراث فرهنگی می‌رسند. پروژه احیای عروسک های بومی چگونه شکل گرفت؟

سال 84 برای برگزاری دوره‌ای آموزشی به همراه همسرم به خوزستان رفتیم و یک ماه در آنجا درس می‌دادیم. خوزستانی‌ها هر یک به نوبه خود هدایایی برای ما می‌آوردند، از خوراکی گرفته تا صنایع دستی. یکی از آن‌ها برایم عروسکی آورد که از دیدن آن بسیار ذوق کردم. شخصی که این عروسک را برایم آورده بود، گفت که مادربزرگش این عروسک را ساخته و از اینکه من تا این اندازه از دیدن این عروسک ذوق کرده بودم، متعجب شده بود.به این فکر فرو رفتم که این عروسک که به نام لی لی شناخته می‌شود و یکی از قدیمی‌ترین عروسک های بومی ایران است، با این همه زیبایی و ظرافت چگونه است که هنوز توسط مادربزرگ‌ها ساخته می شود و در عین حال کمتر کسی از آن اطلاع دارد. این درحالی است که عروسک ها مملو از فرهنگ بومی و غنی اقوام هستند. این عروسک‌ها را در روستاهای مختلف با مدل ها و فرم های متفاوت دیدم و این جرقه ای شد در ذهن من تا به عروسک‌های بومی بپردازم. از اعتمادی که بین مجموعه آموزشی ما و بومیان منطقه به وجود آمده بود، برای احیای عروسک های بومی بهره جستم و در نهایت زنان محلی به ساخت عروسک‌ها مشغول شدند.

 

عروسک‌ها با اعتقادات و مفاهیم زیادی همراه هستند و هر عروسک داستان خود را دارد. عروسک سازی از قدیمی‌ترین هنرهای ایرانی است. انسان به شکل تمثیلی برای ساخت عروسک دست به خلقت زد. این اعتقادات فرهنگی با عروسک‌ها همراه هستند و در بیشتر مواقع مانع پرداختن به آن می‌شود. چگونه موفق شدید تا با چنین اعتقاداتی، بومیان منطقه را برای ساخت عروسک ها ترغیب کنید؟

عروسک های نوظهور و اولیه صاحب صورت نبودند یا نشانی از ضربدر در صورت داشتند زیرا که به اعتقاد سازندگان‌شان باید دارای نقص می‌بودند تا مزیت خلقت خداوند آشکار شود . با وجود چنین اعتقاداتی سعی کردیم با صحبت و رایزنی با ریش سفیدان راه را هموار سازیم . موفق شدیم جشنواره عروسک ها را برگزار کنیم. این امر راه را برای پرداختن به این موضوع باز کرد. در ادامه زنان روستا توانستند به ساخت عروسک ها بپردازند و در نهایت شاهد ساخت عروسک هایی بودیم که نشانه های فرهنگ غنی منطقه را با خود همراه دارند.

از عروسک‌های بومی و ویژگی‌هایشان برایمان بگویید. این عروسک‌ها چگونه درست می‌شوند و حافظه تاریخی آن‌ها چگونه است؟

ساخت عروسک‌ها به مثابه ساخت یک فرهنگ کوچک از جامعه محلی است؛ چرا که یک عروسک با خود پوشاک، آرایه‌ها، داستان‌ها و دیگر آداب و رسوم بومی را نیز معرفی می‌کند. در گذشته، رابطه مادر و فرزند خیلی نزدیک بود و مادر همه آنچه در درون داشت به فرزند خود منتقل می‌کرد. چنانکه این رابطه در کمک کردن بچه به مادر در بزرگ کردن بچه کوچک‌تر گرفته تا همکاری در ساخت عروسک ها را شامل می شد. این رابطه هنوز در روستاها وجود دارد. در آن زمان مادرها برای آنکه برای کودکان خود سرگرمی ایجاد کنند و عشق خود را به کودک‌شان منتقل کنند و برای یاد دادن مهارت‌های زندگی همچون دوخت و دوز و استفاده از دست، خواندن لالایی‌ها و بیان داستان‌های زندگی به کودک خود، عروسک درست می‌کرند.حتي مادرها برای آنکه عشق خود را به کودک بدهند، از موهای خود برای عروسک مو درست می‌کردند. می‌توان گفت عروسک حس سازنده از غم و اندوه گرفته تا شادی را به همراه دارد.

هر زمان نام عروسک به میان می‌آید به یاد دخترها می‌افتیم. آیا عروسک مخصوص دخترها و زن‌هاست یا پسرها و مردها نیز عروسک خود را دارند؟

من کارشناس کودک نیستم اما آنچه در فضایی که با آن در ارتباط هستم می‌بینم، نشان از آن دارد که هریک از افراد با توجه به روحیات خود عروسک می‌سازند. چنانکه دخترها دختولوک می سازند و پسرها برای بازی های خود گاو و شتر و... می‌ساختند. این عروسک‌ها برای بازی و مهارت بازی هستند. با این وجود تعداد مردهایی که در پروژه‌های احیای عروسک های بومی وارد شدند، بسیار اندک است چراکه در بیشتر مواقع عروسک‌ها را بسیار کوچک و به نوعی بی اهمیت می بینند و آن را جدی نمی‌گیرند.

به این نکته اشاره کردید که عروسک‌ها بار فرهنگی، غم ها و شادی‌های سازنده را به همراه دارند. چه تفاوتی بین عروسک‌هایی که در جنوب یا شرق کشور ساخته می‌شود با عروسک‌هایی که در شمال و مرکز ایران ساخته می‌شوند ،وجود دارد؟

معمولا مناطقی که از ما دعوت می‌کنند تا برای احیا و توسعه گردشگری پایدار و آموزش مردم محلی برویم، معضل جدی در حوزه کم آبی و نبود خاک مناسب وجود دارد و این معضل در روستاهای جنوبی و شرقی دیده می‌شود. اما در قزوین نیز پروژه ای داشتیم که شاهد تفاوت های بسیار در عروسک‌ها بودیم. چنانکه عروسک‌های قزوین سرحال و همراه با رنگ‌های شاد و میوه در دست و ... بود. این درحالی است که عروسک‌هایی که در خراسان جنوبی ساخته شده بودند ، غمگین با لباس هایی به رنگ تیره بودند.

حتي جنس و لطافت پشم گوسفندانی که برای ساخت عروسک ها استفاده می‌شود، متفاوت است. این تفاوت در چهره‌پردازی عروسک‌ها نیز صدق می‌کند. چنانکه برخی عروسک‌ها با روبنده، برخی بدون چهره و بعضی دیگر با چشمانی درشت درست می شوند.

با توجه به تنوع اقوام ایرانی، چند نوع عروسک بومی در ایران شناسایی شده است؟

درحال حاضر چند گونه عروسک اصلی و بومی در کشور داریم. دوتوک، قورچوق، عروسک های قنداقی، لی لی و بازبازک ها و سایر عروسک ها در حوزه مردم شناسی جای می‌گیرند که لباس محلی بر تن دارند و با دست ساخته می شوند.

آیا این عروسک‌ها توانسته‌اند با کودکان ارتباط برقرار کنند؟

در پاسخ به این سوال باید به این نکته توجه کنیم که در این مرحله مخاطبان ما کودکان نیستند بلکه سعی داریم تا با ساخت و احیای عروسک‌های بومی این حافظه تاریخی را ثبت، ضبط و حفظ کنیم. البته برخی کودکان به واسطه علاقه والدین‌شان به این عروسک ها جلب شده اند چنانکه در برخی انشاها آثار بازدید از عروسک‌های بومی دیده می شود. اصراری نداریم که بچه‌ها با این عروسک ها دوست شوند و می دانیم که در کل دوست‌شان ندارند اما زمانی که ارتباط برقرار می‌شود، از اهمیت زیادی برخوردار است.

 

عضویت در کانال تلگرام قانون

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.