انتخاب تاریخ:   /  /   
تلگرام قانون آسیاتک قانون بچه‌ها نیشخط پایگاه جامع اطلاع رسانی صنعت فولاد ایران خبرخوان فارسی
سیاست
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
نیکوکار تهرانی پنج نفر از زندانیان را ازاد کرد
دراویش از نظر فکری انحرافاتی دارند
دست و پای برهم زنندگان امنیت قطع شود
بجای واکنش‌های عصبی، پیشنهادات مرا به رأی مردم بگذارید
خودآگاهی طبقاتی دلیل اعتراضات بود
شناسایی مشکلات سپرده‌گذاران مؤسسات مالی
حق نقد و انتقاد از حقوق ملت هاست
افشاگری وزیر سابق اطلاعات درباره زهرا کاظمی
شهوت ديده شدن به هر وسيله‌اي
تهدید سوال ؛ فرصت پاسخگویی
دلنگراني براي جان ملت
باید از تحریف و اغراق در دفاع مقدس دوری کرد
بررسی استیضاح آخوندی در اولین روز کاری مجلس
جلسه فوق‌العاده شورای نگهبان مشخص شد
میرسلیم در واکنش به احمدی نژاد
برای مقابله با گرد و خاک فقط به منابع آبی متکی نباشید
حزب‌الله آرای مردم را با پول نمی‌خرد
احتمال برخورد قضایی با احمدی‌نژاد
سناريوي توازن قدرت
منت كشي بي‌فايده حماس
۱۲هزارکردستانی با کارت کولبری ارتزاق می کنند
تکذیب زد و بند کمیسیون عمران با آخوندی
احضار عاملان واردكنندگان كودانساني به مجلس
نقد و گفت‌وگو در سطح ملی باید استمرار پیدا کند
کنایه‎های معنادار رضایی به سخنان احمدی‎نژاد
احمدي نژاد، انتقادات را به سمت رهبري سوق مي دهد
اقدامات مخل امنیت عمومی قابل قبول نیست
مسئولان عاملان جنایت خیابان پاسداران رامجازات کنند
درد مردم برگزاری رفراندوم نیست
جمع‌بندی «رجل سیاسی» تا آخر سال
صنعت ناقص ما هوای سالم برای تنفس را ربوده است
کدام روحانیون از آیت‌الله جنتی بزرگ‌تر هستند؟
بازدید هیات قضایی از کمپ‌ مستقر در دامنه دنا
تضعیف ریشه های انقلاب خیانت است
نیروهای مسلح ایران غافلگیر نخواهند شد
همه تقاصیر از جریان دراویش است
با قاطعیت با آشوبگران برخورد می‌کنیم
استحاله پديده هزاره سوم!
حاکمیت، موظف به زمینه سازی برای گفت‌وگوی ملی است
سریال زندان، مرگ و سیاست
پاشنه آشيل كشور اقتصاد است
سریال زندان، مرگ و سیاست
استحاله!
نامه احمدی‌نژاد؛ چند سوال و یک شباهت عجیب
با بانیان اغتشاشات برخورد قاطع خواهیم کرد
شما بدنبال مهندسی انتخابات بودید
ما را تنها نگذارید
فحاشی عجیب و قریب رامین علیه احمدی نژاد
کنایه وزیر ارشاد به احمدی نژاد
پرونده «بودجه سال 97» بسته شد
بیشتر
کد خبر: 52731 | تاریخ : ۱۳۹۶/۶/۲۲ - 14:37
بازي ابرقدرت‌ها با سرنوشت‌ جوامع
پيشرفت‌‌ و واماندگي‌هايي كه حاصل‌ جبر تاريخي است

بازي ابرقدرت‌ها با سرنوشت‌ جوامع

به راستی سرنوشت مردم جهان را نوسازی و فرهنگ رقم می‌زند یا اراده ابرقدرت ها؟ جامعه شناس شهیری در ایران، همه تحولات را به نقصان در نوسازی جامعه و به خصوص تعلل در گسست از سنت ها و شتابیدن به سوی مدرنیسم ربط می دهد

قانون-بشيراسماعيلي/ مدرس‌دانشگاه

سال‌های سال نظریه های نوسازی، با نظریات وابستگی بر سر اینکه ریشه عقب ماندگی کشور های غیر غربی در کجاست، چالش داشته اند. طرفداران مکتب نوسازی فرمول راحت و ساده‌ای را برای رسیدن به پیشرفت تجویز می کنند كه عبارت است از:«زیر ساخت های یک کشور سنتی باید كامل مدرنیزه شوند». این در واقع همان راه حل مبتنی بر گذار از سنت به مدرنیته و نوسازی اقتصاد، سیاست و فرهنگ جوامع شرقی است.

در ایران از زمان مشروطه تا کنون، نوسازی تحت عناوینی مثل تجدد، مدرنیزاسیون، نوگرایی و امثال آن، طرفداران جدي فراواني داشته است. از جمله معروف تقی زاده گرفته که مي‌گويد:«برای نجات و پیشرفت باید از نوک پا تا فرق سر فرنگی شد» تا اقدامات پهلوی‌ها كه جهت‌گذاري به سمت مدرنیته بود، نشان دهنده توجه ایرانیان به نظریات نوسازی در صد سال گذشته است.

البته در همسايگي ما يعني ترکیه نيز، آتاتورک چنان سرسپرده این مکتب بود که حتی رسم الخط ترک ها را نيز به لاتین تغییر داد تا وقتی بازماندگان امپراطوری عظیم عثمانی، ترکی را با حروف غربی می‌نویسند، احساس تجدد کنند و دل‌شان خوش شود !

تجويز عقب‌ماندگي

اما در مقابل، مکتب وابستگی معتقد است نوسازی و پیشرفت، به اجبار رابطه مستقیمی با يكديگر ندارند و کشور های پیشرفته، عقب ماندگی را در جهت منافع خود به بقیه کشورها تحمیل می‌کنند. پس نسخه کندن از سنت و پیوستن به تجدد، کشور‌ها را از آنچه بر اساس اراده امپریالیسم بر سرشان می آورد، گمراه می‌کند. هر چند با افول تفکر چپ در دنیا، نظریه پردازی در مکتب وابستگی نيز تحلیل رفت، اما گاهي نشانه‌های صحت نسبي این تئوری را همچنان می‌توان مشاهده کرد.

در این ایام که بحران کره شمالی بالا گرفته است، جا دارد مساله دو کره از دیدگاه نقد مکتب نوسازی مورد بررسی قرار گیرد.کره جنوبی و کره شمالی از سال 1948 شکل گرفتند، یعنی زمانی که شوروی بعد از سقوط دول محور در حال خوردن جهان و پیش آمدن بود. تا اینکه در نهایت با دخالت آمریکا پیشروی این کشور در شبه جزیره کره تا مدار «سی و هشت» درجه متوقف شد. این مدار، مرز بین کره شمالی کمونیستی و کره جنوبی غرب‌گرا قرار گرفت.

در واقع کره در طول تاریخ کهن خود، یک نژاد، یک زبان، یک فرهنگ و یک قوم را در خود جاي داده بود.کره جنوبی و شمالی به جز آن حادثه تاریخی که شوروی و آمریکا برای آن‌ها رقم زدند، هیچ تفاوت دیگری با يكديگر ندارند. نه هیچ کدام سخت کوش‌تر و فهیم‌تر از دیگری هست، نه سابقه تمدنی یکی بر دیگری ارجحیت دارد. حتی بعضی از افراد یک خانواده در اثر مرزبندی بین دو کشور تقسیم شده اند. پس اگر براي مثال، شوروی کمی دیگر فرصت پیشروی داشت، در حال حاضر بخش‌هایی از مردم کره جنوبی، شهروندان کره شمالی بودند یا برعكس مي‌شد. بنابراین مردم شمال و جنوب کره هیچ تفاوت ذاتی با يكدیگر ندارند، اینکه کره جنوبی توسعه یافته و ثروتمند و کره شمالی فقیر و عقب مانده، ربطی به تحول درونی و خیزش ملی به سمت نوسازی نداشته است. مردم کره جنوبی به جبر تاریخی با غرب متحد شدند و غرب نيز به صلاحدید خود آن‌ها را بالا کشید. کره شمالی نيز به همان میزان جبری، قربانی معادلات جنگ سرد و بعد از آن شده است. پس مدرنیزاسیون دست‌كم درباره دو کره افسانه ای بیش نیست، سرنوشت آن‌ها را نه نوسازی بلكه بازی های قدرت بین ابرقدرت های جهان رقم زده است. آن‌ها هیچ کدام در آنچه که اکنون هستند دخیل نبوده اند و تنها یک مدار قراردادی، نقطه افتراق این دو است.

آیا الگوی کره قابل تعمیم به بقیه کشور هاست؟ آیا براي مثال، صلح، امنیت و رفاه در اسکاندیناوی با نا امنی، جنگ و نگون‌بختی در آفریقا، به فرهنگ و اراده ملی این کشور ربط دارد یا در اثر مناسبات قدرت معاصر شکل گرفته است. آیا کشور سوئد که اعقاب آن به وایکینگ های وحشی بر می‌گردد، به دليل سابقه فرهنگی به این سطح از توسعه پایدار رسیده است؟ و اگر این‌گونه است علت بیچارگی های مصر با این همه پیشینه درخشان تمدنی در چیست؟ چرا مالزی که تا همین چند دهه پیش مردمانی درخت نشین و بدوی در آن می‌زیستند اکنون الگوی توسعه برای بسياري از کشور ها در خاورمیانه شده است كه گاهواره تمدن به حساب مي‌آيد؟

بازي قدرت‌ها

به راستی سرنوشت مردم جهان را نوسازی و فرهنگ رقم می‌زند یا اراده ابرقدرت ها؟ جامعه شناس شهیری در ایران، همه تحولات را به نقصان در نوسازی جامعه و به خصوص تعلل در گسست از سنت ها و شتابیدن به سوی مدرنیسم ربط می دهد. حال مساله اینجاست که برای کشوری که ده هزار سال سابقه تمدنی دارد، نوسازی به سبک آمریکای نوظهور ملاک است؟ یا اینکه خواست قدرت ها در دوران معاصر مبنی بر مهار و ضعیف نگه داشتن ایران، سر منشأ کاستی ها و ناکامی های امروز است؟ بي‌شك این روزها نگاه و مداقه در مثال کره می‌تواند به تحلیل بهتر این مسائل کمک کند.

عضویت در کانال تلگرام قانون

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.