انتخاب تاریخ:   /  /   
<stylestyle ویژه‌نامه بی‌قانون منتشر شد آسیاتک قانون بچه‌ها نیشخط پایگاه جامع اطلاع رسانی صنعت فولاد ایران
سرزمين
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
بازار داغ گردشگري در زمستان
روياي ديرينه تحقق حساب اقماری
تبر بر ريشه ‌ريه‌هاي تنفسي ايران
تکرار سرنوشت کارون در «تجن»
گوردخمه های همدان زیر تیغ جویندگان گنج
حفاظت پیشگیرانه، بهترین درمان برای موزه‌هاست
روستاگردي؛ كليد مهاجرت معكوس
گردشگري؛ معدن ارزي كه نمي‌بينيم
سونامي خطر با خشكي گاوخوني
ميراث عليه ميراث جهاني شوشتر
بلعیدن یک شهر به بهانه طرح توسعه دانشگاه
رازهاي آتشكده چك‌چك
شهرهاي ماشين‌محور بلاي جان شهروندان
خطر نابودي در كمين اقليم كشور
استمداد از رهبري براي نجات خليج فارس
گره پالایشگاه بر محیط‌زیست شهر ری
انحراف در بوم‌گردي!
خراسان؛ سرزمين طلاي سرخ
کابوس ویرانی در کاخ گلستان
يك قدم تا بر هوت شمال
سونامي واگذاري فله‌ای جنگل‌هاي زاگرس
ميراث جهاني پارس، گرفتار سوءمديريت
بازارهای تاریخی شیراز ایمن نیست
مازندران با انتقال آب خزر دچار بحران می‌شود
گردشگرانِ شبانه مناطقِ ناامنِ تهران را امن می‌کنند
محوطه‌ی ساسانی «بازه‌هور» در خطر تخریب
تنش آبی همچنان پابرجاست
صدور 2000 مجوز شکار پرنده، علمی یا عشقی؟
یوز و پلنگ ایرانی در سراشیبی تند انقراض
چهارمین جاده زیبای جهان ٨٥ ساله شد
کلکسیون گردشگری ایران در قلب زاگرس
مرمت غیراصولی پاسگاه جزیره هرمز متوقف شد
ورود سامانه جدید بارشی از بعدازظهر امروز
قرارگرفتن شهر بندرعباس بر چشمه‌های لرزه‌زا
انتقال آب خزر در قوه مجریه مطرح شد
احتمال گسترش بیماری‌های ناشی از خاک در ایران
البرزی‌ها ماسک واجب شدند!
ثبت سالانه ۴ هزار ازدواج زیر ۱۴ سال در ایران
سرانجام نامعلوم ۶۲ پرونده تخریب باغات
فردا سامانه بارشی وارد کشور می‌شود
روزهای بی‌باران در انتظار کشور
هوای تهران فردا آلوده‌تر می‌شود
آلودگی شدید هوا پکن را فرا گرفت
کدام استان‌ها کم‌ترین بارش را داشته‌اند؟
در حوزه آب، رویکرد منسجمی در کشور وجود ندارد
فاصله ۷۵ کیلومتری زلزله امروز با تهران
رصد پوشش برف در کشور با تصاویر ماهواره‌ای
صنایع دستی شناسنامه دار شوند
لزوم ایجاد رشته محیط‌بانی در دانشکده‌های محیط زیست
تکثیر یوزپلنگ آسیایی با همکاری پژوهشگاه رویان
بیشتر
کد خبر: 92360 | تاریخ : ۱۳۹۷/۱۰/۲۲ - 15:04
گوردخمه های همدان زیر تیغ جویندگان گنج
میراث تاریخی شهرستان فامنین، مقابل چشم مسئولان درحال نابودی است

گوردخمه های همدان زیر تیغ جویندگان گنج

گورخانه های روستای قلعه جوق در شهرستان فامنین، استان همدان را باید یکی از بی‌همتاترین و یگانه‌ترین یادمان‌های تاریخی استان و حتي کشور دانست....

قانون-سیاوش آریا

گورخانه های روستای قلعه جوق در شهرستان فامنین، استان همدان را باید یکی از بی‌همتاترین و یگانه‌ترین یادمان‌های تاریخی استان و حتي کشور دانست. زیرا تا کنون چنین اثر تاریخی دستکند با معماری ویژه و چشمگیر شناخته شده‌ای را کمتر در ایران سراغ داریم. گورخانه یا همان گوردخمه های باستانی روستای قلعه جوق در بلندایی نزدیک به 20 متر از سطح زمین و در سینه کوهی زیبا، رازآلود و ستبر کنده شده و راه دسترسی بسیار سخت و دشواری دارد. اما با این همه، سدی برای قاچاقچیان اموال فرهنگی و سودجویان نابخرد نشده است که نتوانند به آن دسترسی داشته باشند و با به جان خریدن سختی و دشواری های بسیار فراوان و حتي از دست دادن جان خود، باز هم به این اثر بی همتای باستانی ورود کرده و آسیب‌های برگشت ناپذیری را به آن وارد کرده‌اند که دل هر دوستدار تاریخ و میراث فرهنگی را به درد می آورد.

نکته دردآور و شگفت انگیز آن است که این سوداگران فرومایه با وجود دشواری‌های دستیابی به گورخانه‌ها با همراه داشتن وسایل و تجهیزات پیشرفته کنده کاری (حفاری) از جمله دستگاه فرز سنگ بری و دریل و ... و کند و کاوهای غیرمجاز گسترده، بیشترین آسیب را به ساختار و کالبد اثر زده و آن را ویران کرده اند. ژرفای (عمق) فاجعه تا آنجاست که ساختار کلی گورخانه ها و فضاهای دستکند را نابود کرده و شکل و فرم آن را به هم ریخته اند. به گونه ای که ما را در تشخیص شناخت کاربری دقیق برخی از بخش ها با نارسایی رو به‌رو کرده است. انبوه یادگاری‌نویسی‌ها با رنگ و خراش با اشیای نوک تیز بر روی دیواره‌های اتاق ها و آثار دستکند موجود در این اِشکَفت (غار)، چهره زشت و زننده ای را به نمایش گذاشته است. شکستگی و سوراخ سوراخ کردن بخش‌هایی از این اثر یگانه از سوی سودجویان فرومایه از دیگر آسیب های وارده و برگشت ناپذیری است که جای بسی افسوس و دریغ دارد. دست‌اندازی‌ها و آسیب‌ها به گوردخمه های روستای قلعه جوق به اندازه‌ای است که باید مثنوی هفتاد مَن را برایش نوشت و به سوگ آن نشست.

این روزها هر کسی بتواند به درون گوردخمه‌های باستانی «قلعه جوق» که با سختی و دشواری فراوانی نیز همراه است، برود، بی گمان جز افسوس و دریغ چیز دیگری را به زبان نخواهد آورد. اندوه‌بارتر آن است که در فرجام، این میراث نیاکانی مردمان با فرهنگی است که رو به نابودی می رود و برای همیشه از صحنه تاریخ حذف خواهد شد. یادمانی که دستاورد دسترنج نیاکان خردمندمان بوده است و در درازای سده‌ها و هزاره‌ها با خون دل خوردن و چنگ و دندان در برابر بیگانگان و دشمنان از آن پاسداری شده تا به دست ما رسیده، ولی ما امروزه با خودخواهی و نابخردی دل در گرو نابودی آن ها بسته ایم. همچنین بر پایه اسناد ثبت شده در پرونده ملی این اثر در سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، سنگ نبشته‌ای (کتیبه) وابسته به دوره اشکانی در دهانه ورودی اصلی در اشکوب (طبقه) دوم از بیرون دهانه موجود بوده است که در یکی دو دهه گذشته که آمار درست و دقیقی هم از آن در دسترس نیست، از میان رفته و به زباله‌دانی تاریخ پیوسته است! غم بارتر اینکه حتي نمی‌توان درست جای آن را شناسایی و بررسی کرد. و این موضوع، نشان از آسیب‌های فراوان به این یادمان باستانی و مهم‌تر از همه غفلت و بی‌تفاوتی مدیران و سرپرستان سازمان میراث فرهنگی و دهیاری روستا و نمایندگی میراث فرهنگی شهرستان فامنین است. گورخانه‌های روستای قلعه جوق در شهرستان فامنین، روزگار سخت و تلخی را سپری می کنند و در بدترین شرایط حفاظتی به سر می برند. گذشت زمان و عوامل طبیعی از یک سو و دست اندازی های انسانی از سوی دیگر، زندگی را برای این یادمان باستانی سخت و دشوار کرده و از آسیب های وارده، رنج می برد. خواب مردگان در گوردخمه های «قلعه جوق» ناآرام و آشفته شده است. یادمان ارزشمندی که روزی نیاکان پاک سرشت ما آن را با عشق و پشتکار فراوان بنا نهادند، امروزه به دست میراث داران آن ها رو به نابودی می رود تا دیگر نشانی از کیستی و چیستی و هویت مردمان این سرزمین برجای نماند. مدیران و سرپرستان فرهنگی شهرستان فامنین و استان همدان نیز، همچنان در خواب زمستانی سختی فرو رفته‌اند و خواب های رنگین می بینند و زمانی بناست از خواب بیدار شوند که دیگر چیزی جز افسوس و دریغ برجای نخواهد ماند. گوردخمه‌های روستای قلعه جوق، زیر چکمه‌های تاراجگران اموال فرهنگی و فرومایگان نابخرد لگدمال شده است و در حال حذف از صفحه روزگار است. نگذاریم بیش از این هویت و شناسنامه ملی ما آسیب ببیند...

در حال پایین آمدن از کوه پر رمز و راز و ستبر و زیبای روستای قلعه جوق هستم. همان کوهی که نیاکان من و تو سده‌هاست در آن آرمیده اند. با خود می اندیشم که در کجای جهان می توان چنین مردمانی را دید که تا این اندازه با هویت و ریشه خود بیگانه باشند؟ و این موضوع همچنان پس از چندین هفته، ذهنم را درگیر کرده است. و باید دانست که بی گمان، مردمانی که از گذشته خویش نا آگاه بوده و با تاریخ سرزمین خود بیگانه باشند و بدتر از همه هویت خویش را نادیده بگیرند، محکوم به نابودی خواهند بود.

یادمان تاریخی گوردخمه های قلعه جوق از دو بخش فضاهای دستکند با معماری شگفت انگیز و بی همتا که نمایانگر زیست مردمان گذشته در آن بوده و بخش آرامگاه‌های مردگان یا همان گوردخمه‌ها تشکیل شده است. درباره گاه‌نگاری و تاریخ پدیداری این اثر باستانی، می توان پنداشت که فضاهای دستکند وابسته به نیمه نخست هزاره یکم پیش از میلاد و با احتیاط آن را وابسته به شاهک‌نشین‌های بومی هم روزگار با دوره مادها یا کمی پس از این دوره (آغاز دوره هخامنشیان) دانست. اما گوردخمه ها را با نگرش به سنگ نبشته اشکانی آن، باید وابسته به همین دوره اشکانی گمانه‌زنی کرد. همچنین با نگرش به ساختار و نقشه برجای مانده از این یادمان تاریخی و جایگاهی که در تالار مرکزی به شاه نشین نامدار است که شاید جای نیایش و یا آتشدانی که همانندی بسیاری با قلعه کوه خواجه در سیستان دارد و فضای بزرگ تالار مرکزی درانتهای راهرو وجود اتاقک‌های فراوان که شمار آن ها به گونه قرینه وار به 13 تا و روی هم رفته 26 اتاق می رسد و دیگر شواهد موجود، بتوان این اثر تاریخی را در پیوند با آیین مهر در دوره اشکانی دانست. هر چند که نیاز به بررسی و گمانه‌زنی‌های فراوان باستان شناختی و اسناد تاریخی دارد. به هر روی نگارنده پیشنهاد وابستگی آیینی این یادمان تاریخی را در دوره اشکانی می دهد. این یادمان تاریخی در دو اشکوب (طبقه) ساخته شده است و دست کم تا دوره ساسانی مورد استفاده بوده است.

شهرستان فامنین در 55 کیلومتری شمال خاوری (شرقی) همدان جای دارد. روستای قلعه جوق نیز در 15 کیلومتری شهرستان فامنین و بر سر راه جاده ساوه به همدان است. گورخانه‌های نامدار به «قلعه جوق» در دیواره سنگی مشرف به دره سرسبز «فرد جام» قلعه جوق جای گرفته که دهانه ورودی آن نزدیک 20 متر از سطح زمین بلندی دارد و در شیب قایم دیواره سنگی پدیدار شده است. در آغاز ورود دهانه اثر، نزدیک دو متر پهنا دارد که برای رسیدن به بخش اصلی باید از سوراخ باریک و کوچک بالای دهانه به اشکوب دوم رسید. دهانه سوراخ ورودی و راه دستیابی به اشکوب دوم نزدیک 60 تا 70 سانتی متر پهنا دارد که امکان گذر دو تن (نفر) از آن وجود ندارد. پس از گذر از این سوراخ وارد بخش اصلی در اشکوب دوم خواهیم شد و از راهرویی بزرگ که در دو سوی آن، اتاق های کوچکی قرینه وار ساخته شده، تشکیل یافته است.

گوردخمه‌های قلعه جوق با شماره 29717 وابسته به دوره تاریخی و فضاهای دستکند آن با شماره 29720 وابسته به هزاره یکم پیش از میلاد در تاریخ 16 بهمن 1389 به ثبت ملی رسیده است. هم اینک یکی از یگانه‌ترین یادمان های تاریخی کشور در آستانه حذف از چهره تاریخ جای گرفته و از سوی سودجویان روستاهای اطراف به بهانه های پوچ و خیال انگیز گنج، لگدمال شده است. اگر امروز گوردخمه های قلعه جوق را درنیابیم، بی گمان فردایی برای آن وجود نخواهد داشت.

کاش با میراث تاریخی خود این گونه رفتار نکنیم و داشته‌های گرانسنگ خویش را پاس بداریم و باور داشته باشیم که هویت و شناسنامه هر مردمی، همین یادگارهای تاریخی است. ریشه های خود را نسوزانیم، وگرنه بدون ریشه‌ها روزی خواهیم سوخت.

عضویت در کانال تلگرام قانون

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.