انتخاب تاریخ:   /  /   
تلگرام قانون آسیاتک قانون بچه‌ها نیشخط پایگاه جامع اطلاع رسانی صنعت فولاد ایران خبرخوان فارسی
کد خبر: ۷۰۹۱۶ | تاریخ : ۱۳۹۵/۱۰/۸ - شماره: 829
بررسی جنجال هایی که این روزها پیرامون مرمت آثار تجسمی بر پا شده است:

تخریب نکنید؛مرمت پیشکش

محسن قانونی/ کارشناس ارشد مرمت

چندی پیش مطالبی پیرامون روند مرمت تابلوی نقاشی سردار اسعد بختیاری اثر فاخر کمال‌الملک متعلق به موزه مجلس در رسانه‌ها منتشر شد که به صورتی کاملا غیر حرفه ای و غیر علمی، به بررسی قسمتی از تابلوی سردار اسعد پرداخته که از اساس اشتباه و کذب بودند. امری که اینجا و با وقوع چنین مواردی مهم به نظر می‌رسد، شیوع امر تهمت‌زنی و اشاعه روش‌های غیر اخلاقی تخریب مرمتگران این کشور است که بر خود دانستم در مقام دفاع از کیان آنان، جوابیه ای برای آن تهیه و در معرض اهالی فرهنگ و هنر قرار دهم. شاید با شناخت بیشتر، بتوان ریشه نگاه های این گونه را خشکاند.

در تاریخ 27/2/1395 متنی از جناب آیدین آغداشلو بر روند مرمت تابلوی سردار اسعد بختیاری در صفحه وبسایت هنر آنلاین منتشر شد با عنوان "هنوز می‌‏توان تابلوی کمال‎الملک را نجات داد". اما اصل خبر مربوط به روز قبل آن بود که چند تصویر مخدوش و گنگ از تابلوی سردار اسعد در فضای مجازی منتشر شده بود و ادعا داشت که قسمت هایی از اثر، با رنگ گذاری دوباره روی آن‌ها دچار تغییر رنگ و صدمه شده اند و متن تهیه شده جناب آغداشلو نیز بر مبنای همین تصاویر بود. در متن موجود به مسائل و قسمت های مختلفی پرداخته شده که در ادامه به بعضی از آن‌ها اشاره می شود:

 

عدم وجود شناسنامه مرمتی

معضل آثار تجسمی موزه ای

متخصصین حوزه مرمت آثار تاریخی کشور و اساتید محترم این رشته خود اذعان دارند که در روند مرمت علمی یک تابلوی نقاشی، پیش از اعمال هرگونه عملیات درمانی می بایست به بررسی های فن شناختی و آسیب شناختی مورد نیاز پرداخته تا بتوان به روند درمان و نگاهداشت مناسب برای هر اثر رسید. بدین منظور و با توجه به حساسیت‌های موجود درباره آثار موزه مجلس به خصوص تابلوهای بی نظیر و بی بدیل کمال الملک به عنوان یکی از شاخص ها و پیشگامان نقاشی معاصر ایران، گروه مرمتی تابلوی مذکور به مطالعه دقیق لایه های تابلو پیش از هرگونه پروسه مرمتی به کمک روش‌های عکاسی پیشرفته IR (مادون قرمز) پرداخته است (عکاسی مادون قرمز این امکان را می هد تا لایه‌های زیرین و اصلی تابلو و یا قسمت هایی که توسط نقاش برای طرح اولیه در نظر گرفته شده اند، دیده شوند در حالی که با چشم عادی و در حالت عکاسی طبیعی این امکان وجود ندارد). در تصاویر پیش از مرمت تابلوی سردار اسعد که با کیفیت و جزییات بالا موجود هستند، نواحی مورد ادعا هیچ گونه تغییر رنگی را ندارند. نوار لبه بیرونی لباس سردار اسعد همان گونه که در تصویر IR (سیاه و سفید) دیده می‌شود، توسط خود نقاش به این گونه نقاشی شده و هیچ گونه دخل تصرفی در آن صورت نگرفته است. البته به دلیل آلودگی سطحی و تخریب لایه جلای این گونه تابلوها، بسیاری از این قسمت ها به چشم نمی آید که عموما پس از تمیزکاری نسبی، بسیاری از افکت های رنگی دوباره بازیابی و قابل رویت می شوند.
نکته قابل توجه، عدم مطالعه شناسنامه مرمتی و گزارش روند مرمت این تابلو توسط منتقد مرمت آن یعنی جناب آغداشلو است چرا که تمامی اسناد موجود درباره تابلو در موزه مجلس و بخش مرمت آن موجود می باشد. حتی ساده‌ترین حالت داوری یعنی بازدید حضوری و میدانی برای دیدن تابلو هم صورت نگرفته است و از روی دو تصویر بی‌کیفیت اقدام به قضاوت و داوری شده است.در ادامه روند بررسی دلواپسان حوزه آثار تاریخی، تیمی متشکل از اعضای زیر از طرف انجمن نقاشان برای بازدید تابلوی مذکور به موزه مجلس رفته تا از نزدیک اثر را بررسی کنند:«روز چهارشنبه مورخ 27 مردادماه به همراه گروهی متشکل از سه نفر از اعضای شورای کمیته ارزشیابی انجمن شامل؛ منیژه صحی، شهناز زهتاب، امیرهوشنگ ادویی؛ نعمت‌ا... کیکاووسی(کارشناس هنری آثار کلاسیک)، مرتضی شکوهی( مدیرکل امور مجلس، معاونت حقوقی مجلس و استان‌های سازمان میراث فرهنگی)، اسدا... درویش امیری (معاون سازمان میراث فرهنگی) و مهران صادقی، برای بازدید از این موزه به مرکز اسناد رفتیم».آن‌ها نتیجه بررسی خود را این گونه بیان می‌کنند:«سه لایه ورنی آن برداشته شده و لایه‌های چین خورده کشیده شده و باعث پارگی اثر شده، در کنار سر و شانه سردار اسعد در حین مرمت نیز رنگ ،در چند قسمت ناشیانه گذاشته شده و همچنین فرش زیر پای سردار اسعد تغییر رنگ داده؛ مات و کدر شده و در بعضی قسمت‌ها نیز مخدوش شده است.نکات جالب توجهی از دل مطالب فوق قابل درک است.نکاتی از قبیل آن که اولا در تیم کارشناسی یک نفر متخصص مرمت آثار تاریخی به صورت کلی و یا متخخص مرمت تابلوهای نقاشی به صورت خاص وجود ندارد.ثانیا آن‌ها ادعای تخریب و لایه برداری از لایه ورنی در سه مرحله، کشش بیش از اندازه، رنگ‌گذاری ناشیانه و پارگی اثر را دارند حال آنکه چگونه این اشخاص بدون تجربه علمی مرمت و بدون هیچ گونه آنالیز و ابزار حرفه‌ای بررسی، به این مهم دست یافته اند که این خود جای بسی شگفتی دارد. در تصاویری که در ذیل ارائه می‌شود می توان به راحتی ادعاهای غیرکارشناسانه و مخدوش تیم مراجعه کننده را اثبات نمود. لایه های ترک خورده سطح کل تابلو در تصاویر پیش از مرمت گویای وضعیت بغرنج تابلو و نیاز فوری آن به مرمت را نشان می دهند. هیچ گونه کشش بیش از اندازه در اثر ایجاد نشده و البته امکان آن هم وجود ندارد. مراحل درمان ترک ها، امری علمی و پیچیده است و با کشیدن تابلو حل نمی شود.

 

ادعاهای کذب و بی اساس،تهمت یا فرار؟

نکته‌ای که بیش از همه شگفتی برانگیز است ادعای مرمت تابلویی توسط اینجانب است که اساسا تا به امروز مرمت نشده و هیچ گونه عملیات مرمتی روی آن صورت نگرفته است.صحی درباره وضعیت دیگر آثاری که در کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی نگهداری می‌شوند، تصریح کرد: ضمن بازدید از دیگر آثار موزه مشخص شد تعدادی از تابلوهای دیگر نیز مرمت شده و بعضی از آثار خسارت برداشته‌اند، از جمله «پایین آوردن جسد مسیح از صلیب» (١٦٠٤ اثر کاراوادجو که در اطلاعات اثر نوشته شده خاکسپاری مسیح، بازنمایی توسط کمال الملک، رنگ روغن روی کرباس، تاریخ ١٢٧٧ه.ش. ١٣١٦ ه.ق. و ابعاد ٢١٠x١٣٠ سانتی متر) که در چند بخش مرمت شده اما درنهایت کرباس کار شده در اثر به اندازه یک انگشت سوراخ شده و در چند بخش چین افتاده است».تابلوی پایین آوردن جسد مسیح از صلیب که جزو نمونه‌های شاخص بازنمایی شده از آثار کلاسیک اروپایی است، دارای نیازهای مرمتی بوده که می بایست به آن‌ها رسیدگی شود. ولی با توجه به محدودیت‌های موجود در بخش مرمت موزه و همچنین ابعاد بسیار بزرگ تابلو، تیم مرمتی تصمیم گرفت که هیچ گونه عملیات مرمتی را روی تابلو تا زمان حصول استانداردهای لازم در موزه انجام ندهد.

به عبارت بهتر، این اثر اصلا مرمت نشده است .جالب توجه است که تیم کارشناسی انجمن نقاشان، تابلو را مرمت شده و دارای مرمتی ناموفق تشخیص داده‌اند که پس از ضربه‌ای کوچک تابلو دچار پارگی شده !!!؟؟؟. این خود گواهی مهم بر عدم صحت و صلاحیت کارشناسان محترم مراجعه کننده به موزه بوده است به نحوی که تابلویی که اصلا مرمت نشده را مرمتی می دانند. دقت، نظارت و پیگیری در حفظ آثار تاریخی امریست مهم و ضروری ولی نه با غرایض و امیال شخصی و گروهی، بلکه در راستای توفیق و ارتقای مقاصد ملی. کارشناسی هایی به این گونه نه تنها ماهیت کلی بررسی را زیر سوال می برند بلکه نقدهای صحیح و دلسوزانه و علمی را نیز تحت‌الشعاع خود قرار می دهند.

ادعاهای کذب پیرامون موزه مجلس

افشین پرورش

چندی پیش بر سر مرمت تابلوی «سردار اسعد بختیاری»اثر کمال‌الملک در موزه مجلس، هیاهویی رسانه‌ای برپا شد تا جایی که دبیرسرویس هنری یکی از روزنامه‌ها نیز در مورد آن دست به قلم شد و مقاله مفصلی نوشت. انجمن نقاشان نیز خود را محق به اعلام نظر در این مورد دانست و هیات سه نفره‌ای متشکل از منیژه صحی، شهناز زهتاب و امیرهوشنگ اردویی را جهت پیگیری و رسیدگی به شرایط این نقاشی دوران قاجار به این موزه فرستاد. آیدین آغداشلو هم به تندی، مرمتگر اثر را به باد انتقاد گرفت. جهت پیگیری وضعیت این اثر از برخی از اساتید متخصص مرمت همچون استاد میترا اعتضادی،کارشناس رسمی دادگستری درخواست کردم با حضور در موزه مجلس و بازدید از این اثر، در مورد صحت و سقم این ادعاها نظر قطعی خود را بیان کنند. این کارشناسان صاحب نظر پس از بررسی تابلوی سردار اسعد، گزارش‌های آغداشلو و گروه کارشناسی انجمن نقاشان را نظراتی کذب و غیرکارشناسی دانسته و از آن‌ها به‌عنوان هجمه‌ای رسانه‌ای از سوی افراد فاقد تخصص در امر مرمت نام بردند. ایشان آن پروپاگاندای دروغین علیه مرمتگر اثر سردار اسعد را تلاشی هماهنگ ولی ناکام تنی چند از نقاشان، در جهت فتح بخش مرمت موزه مجلس دانستند.

 

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد