انتخاب تاریخ:   /  /   
<stylestyle ویژه‌نامه بی‌قانون منتشر شد آسیاتک قانون بچه‌ها نیشخط پایگاه جامع اطلاع رسانی صنعت فولاد ایران
کد خبر: ۸۷۲۴۶ | تاریخ : ۱۳۹۶/۶/۳۰ - شماره: 1028
«قانون» از تبعات و دلايل برگزاري همه پرسي استقلال در كردستان عراق گزارش مي دهد

بازی امتیازگیری

شايد اگر ملامصطفي بارزاني زنده بود به مسعود پسرخود افتخار مي كرد كه روياهاي او را به تحقق نزديك كرده و بار ديگر پرونده استقلال كردستان را به جريان انداخته است.پرونده اي كه پيش از اين در دوران صدام گشوده شد. در سال 1991 جامعه بين الملل با ايجاد منطقه پرواز ممنوع در كردستان عراق، آرامش و امنيت را براي اين منطقه به ارمغان آورد و درعمل دولت خودمختار كردستان ( اقليم كردستان عراق) شكل گرفت. بدين ترتيب قبل از سقوط صدام در 2003 كردها، اقليم خودمختار خود را تاسيس كردند. اكنون تصور عمومي بر اين است كه با برگزاري همه پرسي استقلال ، «اقليم كردستان عراق» يك گام اساسي به سمت تبديل به «كشور مستقل كردستان» بر مي دارد.

بازي آتش در كردستان

با اينكه مسعود بارزاني رهبر حزب دموكرات كردستان عراق گفته است كه بعد از كسب راي استقلال از عراق، پروسه تبديل اقليم به كشور را به‌صورت مسالمت آميز و با مذاكره پيگيري خواهد كرد ولي مخالفت‌هاي حكومت مركزي عراق و همچنين دولت‌هاي ايران و تركيه با اين اقدام كردهاي وابسته به بارزاني، احتمال وقوع درگيري و خشونت را بعد از برگزاري همه‌پرسي دور از ذهن نمي‌سازد. همان‌گونه كه بعد از بركناري استاندار كركوك در23 شهريور ، اين استان نفت خيز عراق شاهد حملات تروريستي خونباري بود. استاندار كركوك به درخواست حيدرالعبادي و راي پارلمان عراق بركنار شد، با اين حال شوراي استانداري با اين بركناري مخالفت كرد و «نجم الدين كريم» استاندار بركنار شده با حمايت نيروهاي پيشمرگ كردستان عراق همچنان در سمت استانداري مانده است. او در صدد اجراي همه پرسي استقلال در اين استان است.

رابطه تاريخي اسراييل و كردها

آن گونه كه پيش از اين اعلام شده ،همه پرسي استقلال كردستان عراق در 25 سپتامبر(دوشنبه سوم مهر) برگزار مي شود. اين همه‌پرسي با مخالفت جامعه بين‌الملل و سازمان ملل متحد و همچنين كشورهاي همسايه عراق مواجه شده است. تنها كشوري كه تا كنون از اين همه‌پرسي حمايت كرده ، رژيم صهيونيستي است. اسراييل از دهه‌ها پيش با جوامع و كشورهاي غير عرب‌زبان منطقه، رابطه خوبي داشته است. به همين دليل همواره موساد با سازمان امنيت رژيم شاه(ساواك) و سازمان امنيت تركيه( ميت) ارتباط تنگاتنگ و دوستانه اي داشت. رابطه اي كه با روي كارآمدن جمهوري اسلامي در ايران تيره و همچنين اسلام‌گراها در تركيه ، كمرنگ شد. با اين حال ارتباط اسراييلي ها با كردها همواره برقرار بوده است. با اينكه طرفين، اين ارتباط را چندان علني نكرده اند اما اخباري كه در سال‌هاي اخير منتشر شده ، از تماس هاي نزديك مقامات امنيتي و سياسي تل آويو و اربيل حكايت دارد.

جاي خالي صداي مام جلال

با اينكه اكنون از كردستان يك صدا به بيرون مي‌آيد و آن هم صداي دارودسته بارزاني و حزب حاكم دموكرات كردستان عراق است اما حزب اتحاد ميهني عراق به رهبري جلال طالباني(مام جلال) از جايگاه خاصي در كردستان برخوردار است. اين حزب در نخستين انتخابات بعد از تشكيل اقليم كردستان عراق در سال 1992 ، بيش از 40 درصد آرا را به‌دست آورد. بعد از آن با توافق طرفين، اداره سليمانيه به اتحاد ميهني و اربيل به حزب دموكرات سپرده شد.اما اين اقدام نتوانست آرامش را براي مردم كردستان به ارمغان بياورد و دو جريان رقيب، جنگي داخلي و خونين را به راه انداختند. در اين جنگ، نيروهاي بعثي از حزب دموكرات به رهبري بارزاني و نيروهاي ايراني از اتحاد ميهني به رهبري جلال طالباني حمايت كردند و درنهايت هم اين نزاع در سال 1994 با پادرمياني سازمان ملل به پايان رسيد.يكي از اختلاف نظرهاي طالباني و بارزاني بر سر موضوع تشكيل كشور مستقل كردي بود. رهبر حزب اتحاد ميهني كردستان عراق از گذشته‌هاي دور مخالف تشكيل كشور مستقل كردستان بوده است. به اعتقاد جلال طالباني، وضعيت فعلي كردستان كه امنيت و رونق اقتصادي را براي مردم آن منطقه به ارمغان آورده، دستاورد بزرگي است و بايد همه مردم كرد با تمام توان از آن حمايت كنند. اين رهبر با درايت ، حقوقدان و سياست‌مدار محبوب، به نيكي مي‌داند كه كشتار و جنگ جديد براي مردم كردستان سودي ندارد.

آغاز سوداي استقلال

در سال 2014 مسعود بارزاني در ديداري با جمعی از اعضای انستیتوی خاورمیانه اعلام کرد كه «برای استقلال اقلیم کردستان رفراندوم برگزار می کنیم».او در اين ديدار به آنچه در گذشته بين كردها و حكومت مركزي عراق رخ داده، اشاره كرد و گفت: «تنش در روابط میان کردها و عرب‌ها به عنوان دو تشکل اصلی در عراق سابقه ای طولانی دارد. بعد از جنگ جهانی اول و تشکیل عراق جدید، بغداد توافق با کردها را نقض کرد. به آن‌ها حمله، بسیاری از روستاهای آن‌ها را نابود و علیه آن‌ها از سلاح شیمیایی استفاده کرد. اما کردها به آن پاسخ ندادند، آن‌ها انتقام نگرفتند و برعکس، صبر و تحمل پیشه کردند. کردها برای بقای هویت ملی و آینده بهتر مبارزه کردند».وي در آن ديدار به انتقاد از آمريكايي‌ها هم پرداخت و تصريح كرد: «تبدیل شدن آزادی عراق به اشغال آن یک اشتباه بود. اشتباه دیگر آمریکا این بود که به کردها اجازه نداد اعلام استقلال کنند. برنامه های قبل از اشغال عراق که از سوی اپوزیسیون طراحی شده بود، اجرا نشد. تجربه اقلیم کردستان هم که می‌توانست به سایر نقاط عراق کمک کند، به اجرا نیامد». بدين ترتيب مي بينيم كه مسعود بارزاني و حزب دموكرات كردستان قبل از حمله آمريكا به عراق در پي ايجاد كشور مستقل و تجزيه عراق بوده است. در حقيقت مسعود بارزاني همواره پيگير خطي بوده كه طي دهه‌هاي گذشته و حتي قبل از روي‌كار آمدن صدام ، مصطفي بارزاني در پي آن بوده است. اما در سال‌هاي گذشته مجال و امكان ايجاد كشور مستقل براي وي فراهم نبوده است.

ظهور داعش زمينه ساز نداي همه‌پرسي

هرچندكه عملكرد ضعيف و ديكتاتورمابانه نوري المالكي نخست وزيري پيشين عراق، از يك سو به تنش هاي بيشتر ميان كردها و دولت مركزي و از سوي ديگر به افزايش شكاف بين اهل تسنن و دولت مركزي عراق منتهي شد. عملكردي كه بدون ترديد درظهور و بروزداعش در منطقه سني‌نشين عراق و حكومت سه ساله آن‌ها بر موصل تاثير بسزايي داشت. داعش در حالي در عراق به قدرت رسيد كه پيش از آن و با آغاز درگيري‌هاي داخلي در سوريه، كردهاي اين كشور به عنوان نيروي سوم وارد اين كارزار شده و كنترل مناطق كردنشين را به دست گرفته و استقرارحكومت خودمختار دموكراتيك كردستان را در سال 2012 اعلام كردند. اقدامي كه با استقبال بشار اسد مواجه شد. طبق خواسته چنانچه كردها از پيشروي مخالفان دولت مركزي به مناطق تحت كنترل خود جلوگيري مي كردند، مي‌توانستند دولت خودمختار خود را داشته باشند. به همين دليل بود كه بارزاني فرصت را مغتنم دانست و با تثبيت نسبي دولت خودمختار كردهاي سوريه ، در سال 2014 نداي همه پرسي سر داد. ندايي كه به‌دليل فضاي متشنج ناشي از قدرت گيري داعش در موصل به مدت دو سال به تعويق افتاد و بعد ازفروپاشي اين دولت خودساخته(دولت اسلامي عراق و شام) دوباره به جريان افتاد.

شروط بارزاني براي تعويق همه‌پرسي

با نزديك‌ترشدن عقربه‌هاي ساعت به سمت شروع همه‌پرسي، بارزاني بارديگر به دولت مركزي عراق گفته است كه چنانچه امتيازات لازم را به كردها بدهد، همه پرسي را به تعويق خواهد انداخت. او در ماه‌ها گذشته بارها سخنان ضدونقيضي بر زبان رانده است.گاهي تعويق همه پرسي را به تمامي غير ممكن خوانده وگهگاهي هم تعويق همه‌پرسي را به دريافت امتيازات جديد از سوي دولت مركزي مشروط كرده است. در شروط بارزاني آمده است:«دولت عراق بودجه معوقه اقلیم کردستان از سال 2013 تا 2017 را پرداخت کند و حقوق نیروهای پیشمرگه کردستان را بپردازد. مناطق مورد مناقشه را بر اساس ماده 140 قانون اساسی عراق به کردستان الحاق کند، مذاکرات بغداد و اربیل تحت نظارت سازمان ملل و با ضمانت های بین المللی باشد، پارلمان عراق قانونی تصویب کند تا بر اساس آن به کردستان این مجوز داده شود که نفت و گاز این منطقه را صادر کند و سود حاصل از آن تحت تصرف اقلیم کردستان باشد و در عین حال کردستان عراق حق مالکیت بر ذخایر نفتی اقلیم کردستان را در اختیار داشته باشد». وي گفته است در صورت پذيرش اين شروط از سوي دولت مركزي عراق، همه پرسي را به مدت دو تا سه سال به تعويق خواهد انداخت.

بعد از همه پرسي چه مي شود؟

با اين حال به‌نظر مي رسد پذيرش اين شروط براي دولت العبادي امكان پذير نباشد. بنابراين بايد انتظار داشت كه همه پرسي در موعد مقرر برگزار شود. حال پرسش اين است كه در صورت برگزاري همه پرسي چه اتفاقي مي افتد؟ آيا دولت مركزي عراق با همكاري ايران و تركيه به كردستان حمله خواهد كرد؟ آيا دولت اقليم كردستان اقدام به اعلام تشكيل دولت كردستان خواهد كرد؟ ناگفته روشن است كه در وضعيت فعلي خاورميانه و همچنين قواعد حاكم بر نظام بين‌الملل، تشكيل دولت جديد در منطقه و حتي جهان به شيوه كردها، غير قابل قبول و فاقد مشروعيت است. اين موضوع را بارزاني و مشاورانش هم به نيكي مي دانند. بنابراين به نظر مي‌رسد بعد از راي گيري و كسب راي مثبت براي همه پرسي استقلال، بارزاني از اين اهرم براي عملي كردن شروطي كه در بالا شمرده شد، استفاده خواهد كرد، تا زماني ديگر كه فرصتي بهتر براي اعلام استقلال بيابد. فرصتي كه شايد فرزندان بارزاني به‌دست بياورند.

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد