کد خبر : 27464 تاریخ : ۱۳۹۵ دوشنبه ۱۶ اسفند - 04:30
قانون بچه ها/ تئاتر خیابانی كودكان، بازی و زندگی تاثیری که آموزش غیر مستقیم بر کودک دارد، بر همگان روشن است..

قانون-معصومه ديودار

تاثیری که آموزش غیر مستقیم بر کودک دارد، بر همگان روشن است. می توان این آموزش را از طریق بازی، نقاشی و حتي تئاتر ارائه کرد. در این میان تئاتر خیابانی نیز از جمله بخش‌هایی است که به دلیل ملموس بودن آن برای کودک و نوجوان تاثیر شگرفی بر او دارد. اهمیت تئاتر خیابانی کودک و نوجوان به اندازه ای است که بخش تئاتر کودک و نوجوان بعد از چند دوره برگزاری، بار دیگر به جشنواره تئاتر مریوان افزوده‌شده است تا این گروه سنی مهم هم از هنر تئاتر و تاثیرات آن بهره ببرند.

فاتح بادپروا، دبیر دوازدهمین جشنواره بین‌المللی تئاتر (خیابانی – کاربردی – محیطی) مریوان است. از این رو« قانون بچه‌ها» با او به گفت و گو نشست تا اهمیت تئاتر خیابانی بر کودک و نوجوان و تفاوت آن با تئاتر صحنه ای کودک و نوجوان را بررسي كند.

برای آغاز سخن، از جشنواره مریوان برایمان بگویید. مریوان سال‌هاست میزبان گروه‌های تئاتر خیابانی می‌شود و این بار کودکان و نوجوانان نیز در زمره مخاطبان خاص این جشنواره قرار گرفته‌اند. چگونه این امر رقم خورد؟

دوازدهمین جشنواره بین‌المللی تئاتر مریوان در شهریور ۱۳۹۶ در مریوان و سایر روستاهای اطراف آن برگزار خواهد شد و ۷ بخش مسابقه ایران، نمایش‌های آیینی و سنتی، تئاتر ملل، تئاتر کودک و نوجوان و میهمان همراه با کارگاه‌های آموزشی و نشست‌های تخصصی خواهد داشت.جشنواره مریوان، تخصصی ترین جشنواره تئاتر خیابانی است و تنها در دوره هفتم شاهد حضور بخش کودک و نوجوان در این جشنواره بودیم. با توجه به اشتیاق و استقبال کودکان از تئاتر خیابانی و اهمیتی که تئاتر کودک و نوجوان دارد، بر آن شدیم تا بخش کودک و نوجوان را مجدد به این جشنواره باز گردانیم و امسال حداقل شاهد حضور 4 نمایش خیابانی کودک و نوجوان خواهیم بود که علاوه بر مریوان، در روستاهای اطراف نیز اجرا خواهند داشت.

 

هر زمان از تئاتر صحبت به میان می‌آید، همگان به یاد تئاترهای صحنه‌ای و سالنی می‌افتند. این درحالی است که صحبت ما درخصوص تئاتر خیابانی است. چه تفاوت‌هایی بین تئاتر خیابانی و تئاتر سالنی کودک و نوجوان وجود دارد؟

تئاتر خیابانی تفاوت‌های بسیاری با تئاتر صحنه ای دارد. در حوزه اجرا، شیوه و برخورد کار و بیان، انتخاب موضوع اثر و ... تفاوت‌های بسیاری دارد. از طرف دیگر، تئاتر خیابانی این امکان را برای مخاطب ایجاد می‌کند که اگر هزینه پرداخت بلیت ندارد، باز از دیدن تئاتر محروم نشود. ما تئاتر را به میان مردم می‌آوریم و فکر و ایده هنرمندان به صورت ساده تر در خیابان، پارک، مدرسه و ... به نمایش در می‌آید و هر رهگذری می‌تواند در تعامل با تئاتر و بازیگران آن قرار گیرد.درعین حال می‌توان گفت موضوعاتی که در سالن‌های تئاتر به آن پرداخته می‌شود، بیشتر موضوعات عمیق و فلسفی است. این درحالی است که در تئاتر خیابانی شاهد موضوعات ساده‌تر، امروزی تر و دم‌دستی‌تری هستند. موضوعات روز جامعه که مخاطب با آن درگیر است.

 

چه جنبه‌هایی در تئاتر خیابانی کودک و نوجوان اهمیت دار د؟

سه بخش برای ما اهمیت دارد. آموزش، سرگرمی و شادابی کودکان و بخش تربیتی برای ما اهمیت زیادی دارد. اگر بتوانیم آموزه‌های حسی و تربیتی و آموزشی را به شیوه تئاتر خیابانی به مردم ارائه دهیم بازخورد بیشتری خواهد داشت.نباید فراموش کرد که یکی از مهم‌ترین جنبه‌ها و تاثیرات تئاتر خیابانی بحث آموزش است. این نوع نمایش به همین دلیل برای گروه‌های سنی مهم مثل کودک و نوجوان ارزشمند و تاثیرگذار است. هدف ما این است که نه‌تنها بخش کودک و نوجوان، بلکه تمام جشنواره تئاتر مریوان در روستاهای نزدیک مریوان برگزار شود و فقط محدود به یک منطقه نباشد و همه کودکان از این اتفاق تاثیرگذار استفاده کنند.

 

تئاتر خیابانی به دلیل آنکه در میان مردم اجرا می‌شود، از جمله ملموس‌ترین هنرهاست. کودکان می‌توانند رودررو با بازیگران به نظاره تئاتر بنشینند، بی‌آنکه صحنه‌ای جداکننده بین آن‌ها وجود داشته باشد. استقبال کودکان و نوجوانان از تئاتر خیابانی چگونه است؟

طی دوره‌های گذشته شاهد آن بودیم که گروه‌های خارجی از فرانسه و ژاپن گرفته تا سایر گروه‌ها، از تعداد زیاد مخاطبان تئاتر خیابانی مریوان متعجب شده‌اند. در این میان کودکان و نوجوانان نیز بخش عمده‌ای از مخاطبان تئاتر خیابانی را در بر می‌گیرند. شوق و ذوق آن‌ها برای دیدن تئاتر به اندازه‌ای است که امروزه شاهد آن هستیم که تعدادی از آن‌ها به حوزه تئاتر وارد شده‌اند و مشغول فعالیت هستند.به روز بودن موضوعات تئاتر خیابانی از جمله جذابیت‌های آن است. دخالت کردن بچه‌ها در کار و به نوعی قرار گرفتن در فضای تئاتر خیابانی مورد توجه کودکان و نوجوانان قرار می‌گيرد. بیان مباحثی مانند دغدغه‌های شهروندی و حتي معضلات اعتیاد و ... از جمله موضوعاتی است که تئاتر خیابانی کودک و نوجوان به آن می‌پردازد و به واسطه همسو بودن این موضوعات با چالش‌های روزانه کودکان و نوجوانان، مورد استقبال قرار می‌گیرد.حتي موارد بسیاری داشتیم که دانش آموزان برای آنکه تئاترهای خیابانی برای اجرا به مدارس آن‌ها بروند، به سراغ ما می‌ آمدند و درخواست می‌کردند تا تاریخی برای اجرا به آن‌ها بدهیم و به مدرسه آن‌ها برویم.

 

با توجه به آنکه سه رده سنی خردسال، کودک و نوجوان دغدغه‌های مجزایی دارند، تئاتر خیابانی تا چه اندازه به بیان این دغدغه‌ها توجه مي‌كند؟

در حوزه تئاتر خیابانی بسیار کم به کودک و نوجوان پرداخته شده است. چنانکه چند سالی است که شاهد فعال شدن بخش تئاتر خیابانی در جشنواره کودک همدان هستیم و سایر جشنواره‌ها در این بخش به کودک و نوجوان نمی‌پردازند. اما به دنبال به وجود آوردن نگاهی خوب در این حوزه هستیم.

 

چند درصد بازیگران تئاتر خیابانی کودک و نوجوان را، کودکان و نوجوانان در بر می‌گیرند؟

70 تا 80 درصد بازیگران این تئاترها را بچه‌ها تشکیل می‌دهند. البته تئاترهای کودک و نوجوانی هم داریم که بازیگران آن بزرگسال هستند و قانونی برای ممنوعیت بازی بزرگسال و کودک وجود ندارد.

 

بیشتر کارشناسان معتقد هستند تئاتر بازی بزرگسالی است. به نظر شما، تئاتر تا چه اندازه می ‌تواند در بحث آموزش کودکان تاثیر‌گذار باشد؟

تاثیر زیادی در یادگیری و ایجاد شوق و اشتیاق برای انتخاب شغل آینده‌شان دارد. از یک سو مشتاق می شوند که کتاب بخوانند و از دیگر سو با دیدن تئاتر و ژانرهای تازه آن کلیدی در ذهن‌شان روشن می‌شود تا بیشتر بیندیشند و مسیر زندگی خود را انتخاب کنند.البته با توجه به اشتیاق کودکان و نوجوانان، اجراهایی در مدارس هم داشتیم. در مواردی، مدیران و معلمان مدارس اعلام کردند تغییراتی در رفتار دانش آموزان به وجود آمده است، مثلا از بازی‌های خشونت آمیز امتناع کردند و دیگر به سراغ فیلم‌های خشن نرفته‌اند.

 

با توجه به آنکه صحنه‌ای که تئاتر خیابانی در آن اجرا می‌شود، خیابان است و به تبع آن از امکانات صحنه و سالن بی‌بهره است، چگونه می‌توان خیال و رویا را برای کودک و نوجوان در تئاتر خیابانی تصویر کرد؟

وقتی صحبت از تئاتر و تئاتر خلاق برای کودک به میان می‌آید، ابعادی پیش روی تئاتر باز می ‌شود که بتوانیم با کمترین امکانات بیشترین بعد خلاقانه هنری خود را به اجرا در بیاوریم. در عین حال ذهن کودک، خلاق و رویاپرداز است و از عناصری که می‌بیند ، داستان می‌سازد.

این مهم که بتوان تئاتری خلاق را به اجرا درآورد مشخصه کارگردان خوب است. اینجاست که قدرت و حرفه‌ای بودن کارگردان به نمایش گذاشته می‌شود.