کد خبر : 50013 تاریخ : ۱۳۹۶ پنج شنبه ۲ شهريور - 21:22
گفت‌و‌گوي «قانون بچه‌ها» با احمدا كبرپور قانون بچه ها/نویسنده باید جلوتر از کودک حركت كند کتاب‌ و ادبیات کودک و نوجوان از آن دست موضوعاتی است که هر اندازه به آن بپردازیم، بازهم موضوعاتی برای مطرح شدن دارند..

قانون- معصومه دیوار

کتاب‌ و ادبیات کودک و نوجوان از آن دست موضوعاتی است که هر اندازه به آن بپردازیم، بازهم موضوعاتی برای مطرح شدن دارند. سیل عظیم کتاب‌های ترجمه‌شده در این حوزه سبب نادیده گرفته شدن تالیفات کودک و نوجوان شده و چالش‌هایی را برای فعالان این حوزه به‌وجود آورده‌است.

احمد اکبرپور با وجود آنکه یکی از نویسندگان موفق ادبیات کودکان و نوجوانان ایران است و جوایز متعددی از جمله کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، برگزیده یونیسف، برگزیده شورای کتاب کودک و ... گرفته است، اما از نابرابری در این عرصه سخن می‌گوید و تالیف کتاب کودک و نوجوان را در مقایسه با ترجمه همانند بازی در مقابل تیم ملی جهان می‌داند. در ادامه مشروح گفت‌و‌گوی« قانون‌بچه‌ها» با احمد اکبرپور را می‌خوانید.

با توجه به آنکه سال‌هاست در حوزه ادبیات کودک و نوجوان فعال هستید و جوایز متعددی را در این حوزه از آن خود کرده‌اید، به نظر شما حال و احوال این روزهای ادبیات کودک و نوجوان ما چگونه ‌است؟

می‌توان گفت احوال ادبیات کودک و نوجوان نه چندان خوب است و نه چندان بد است و اوضاع متوسطی دارد. از این بابت خوب نیست، چراکه همچنان ناشران از چاپ کتاب‌های رنگی با کیفیت خوب برای کودکان، استقبال نمی‌کنند و بیشتر به سمت آثار نوجوان گرایش دارند. درعین حال همچنان شاهد آن هستیم که آثار تالیف شده در مقابل تعداد آثار ترجمه شده، گم می‌شوند. البته از آن بابت خوب است که در حوزه تالیف در طول سال با انتشار چندین کتاب درخور کودک و نوجوان روبه‌رو می‌شویم.


چرا در حوزه کودک و نوجوان با رقابت نابرابر تالیف و ترجمه روبه‌رو هستیم و بیشتر گرایش‌ها به سوی کتاب‌های ترجمه شده‌است؟

مترجمان ما این امکان را دارند که از میان کتاب‌های برتر بیش از صد کشور، کتاب مورد نظر خود را برای ترجمه انتخاب کنند. اگر هر کشور پنج کتاب برتر داشته باشد، در نهایت با 500 کتاب ترجمه شده روبه‌رو می‌شویم. این درحالی است که اگر کشور ما نیز همانند سایر کشورها پنج نویسنده برتر داشته باشد، می‌شود پنج کتاب تالیفی در مقابل 500 کتاب ترجمه شده که رقابتی نابرابر است.

همان‌گونه که از سینمای ملی و تولید داخلی حمایت می‌شود، باید از حوزه تالیف کتاب کودک و نوجوان حمایت شود. به نظر شما، اگر درهای سینماهای کشور به روی اکران فیلم‌های هالیوودی باز شود، مخاطبی برای فیلم‌های داخلی می‌ماند؟ این مهم در حوزه کتاب نیز صادق است. تا زمانی که کتاب‌های خارجی بدون هیچ ضابطه‌ و بدون رعایت قانون کپی‌رایت امکان ترجمه و ورود به بازار کتاب داخلی را داشته باشند، شرایطی پیش می‌آید که گویی در مقابل تیم ملی جهان بازی می‌کنیم.


چه راهکاری برای بهبود شرایط فعلی ادبیات و کتاب کودک و نوجوان دارید؟

به نظر من نیاز است تا قوانین اصلاح شود. نیاز است تا قوانینی وضع شود كه تالیفات را مورد حمایت قرار دهد. عدم رعایت قانون کپی‌رایت، ادبیات کودک و نوجوان را با مشکل روبه‌رو ساخته‌است. از یک سو با سیل ترجمه آثار روبه‌رو هستیم و از دیگر سو، ناشران خارجی هنگام ترجمه آثار ایرانی به این نکته توجه می‌کنند که در ایران قوانین کپی‌رایت رعایت نمی‌شود و دیگر خود را مقید رعایت آن نمی‌بینند. البته نگاه فرهنگی ما درخصوص خرید کالاهای خارجی در حوزه کتاب نیز صدق می‌کند و این نگاه باید تغییر کند.


در طول سال شاهد انتشار لیست و اسامی کتاب‌های برتر حوزه کودک و نوجوان توسط شورای کتاب کودک، کانون پرورش فکری کودک و نوجوان و... هستیم. این کتاب‌ها تا چه اندازه توسط جامعه شناخته می‌شوند و مورد استقبال خانواده‌ها قرار می‌گیرند؟

هرچند هر سال شاهد انتشار لیست کتاب‌های برتر در حوزه کودک و نوجوان هستیم، اما به دلیل ضعف اطلاع رسانی و... تعداد معدودی از خانواده‌ها که گرایش فرهنگی دارند، در جریان این لیست‌ها قرار می‌گیرند و عموم جامعه در جریان این لیست‌ها نیستند. از این رو شاهد تیراژ کتاب کودک و نوجوان در حد 500 جلد یا هزار و دو هزار جلد هستیم. به طور مثال کتاب «قطار آن شب» با وجود آنکه جایزه کتاب سال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را دریافت کرده‌است و حتي در میان مخاطبان خارجی توانسته ازمیان پنج ستاره،چهار ستاره را به خود اختصاص دهد، در میان انتشارات داخلی، پس از گذشت بیش از 15 سال، در حدود پنج هزار نسخه فروش داشته‌است. روزنامه‌ای به نام «قانون بچه‌ها» باید در حوزه وضع قوانین مورد نیاز این حوزه بیشتر اطلاع رسانی کند و حتي قوانینی برای بهبود شرایط به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پیشنهاد دهد.


پیشنهاد شما درخصوص وضع قوانین خاص در حوزه حمایت از کتاب کودک و نوجوان چیست؟

چند سازمان و نهاد خاص که نام آن‌ها مشخص است، در حوزه کودک و نوجوان فعال هستند و لیست کتاب‌های منتخب این حوزه را معرفی می‌کنند. نیاز است تا قوانینی برای اختصاص سبد حمایتی از کتاب‌های منتخب کارشناسان امر در نظر گرفته شود. نهادهایی مانند صدا و سیما نیز می‌توانند با معرفی و تبلیغ کتاب‌ها و تالیفات داخلی در این خصوص گام‌های موثری بردارند.


آیا ملاکی برای انتخاب کتاب خوب وجود دارد تا والدین باتوجه به آن در صدد خرید کتاب برای کودکان و نوجوانان برآیند؟

بسیاری مواقع شاهد آن هستیم که والدین از سوپر مارکت و کیوسک‌ها، برای فرزندان خود کتاب می‌خرند. به نظر من خرید چنین کتاب‌هایی جایز نیست و اگر پفک و چیپس برای بچه‌ها بخرند، بهتر از چنین کتاب‌هایی است. والدین باید توجه داشته باشند که می‌توانند با مراجعه به لیست اسامی کتاب‌هایی که از سوی مراجع امر همچون، شورای کتاب کودک، لاکپشت پرنده، کانون پرورش فکری و ... منتشر می‌شود، به کتاب‌های مناسب دسترسي داشته باشند.


در بیشتر مواقع، افرادی که در حوزه کودک و نوجوان فعال هستند، کودک درون‌شان نیز فعال است. حال و احوال کودک درون شما چگونه‌است؟

حال اون که توپ هست. همیشه ورجه و وورجه بموقع دارد و به دنبال اسمارتیز است. کنجکاوی و کودکی خود را دارد و همچنان پابرجاست.


آيا به نظر شما نویسندگان باید به نیاز و خواسته کودکان توجه داشته باشند و در راستای آن قلم بزنند؟

خیر، معتقدم نویسنده نباید پشت سر کودک حرکت کند و با توجه به نیاز او برایش بنویسد، بلکه نویسنده باید جلوتر از کودک باشد و حتي ذوق جدید برایش ایجاد کند.